Main Page

प्रमाणप्रमेयसंशयप्रयोजनदृष्टान्तसिद्धान्तावयवतर्कनिर्णयवादजल्पवितण्डाहेत्वाभासच्छलजातिनिग्रहस्थानानांतत्त्वज्ञानान्निःश्रेयसाधिगमः 1/1/1

दुःखजन्मप्रवृत्तिदोषमिथ्याज्ञानानामुत्तरोत्तरापाये तदनन्तरापायादपवर्गः 1/1/2

प्रत्यक्षानुमानोपमानशब्दाः प्रमाणानि 1/1/3

इन्द्रियार्थसन्निकर्षोत्पन्नं ज्ञानपव्यपदेश्यमव्यभिचारि  व्यवसायात्मकं प्रत्यक्षम् 1/1/4

अथ तत्पूर्वकं त्रिविधमनुमानं पूर्ववच्छेषवत् सामान्यतोदृष्टञ्च 1/1/5

प्रसिद्धसाधर्म्यात् साध्यसाधनमुपमानम् 1/1/6

आप्तोपदेशः शब्दः 1/1/7

स द्विविधो दृष्टादृष्टार्थत्वात् 1/1/8

आत्मशरीरेन्द्रियार्थबुद्धिमनः प्रवृत्तिदोषप्रेत्यभावफलदुःखापवर्गास्तु प्रमेयम् 1/1/9

इच्छाद्वेषप्रयत्नसुखदुःखज्ञानान्यात्मनो लिङ्गम् 1/1/10

चेष्टेन्द्रियार्थाश्रयः शरीरम् 1/1/11

घ्राणरसनचक्षुस्त्वक्  श्रोत्राणीन्द्रियाणि भूतेभ्यः 1/1/12

पृथ्व्यापस्तेजो वायुराकाशमिति भूतानि 1/1/13

गन्धरसरूपस्पर्शशब्दाः पृथिव्यादिगुणास्तदर्थाः 1/1/14

बुद्धिरुपलब्धिर्ज्ञानमित्यनर्थान्तरम् 1/1/15

युगपज्ज्ञानानुत्पत्तिर्मनसो लिङ्गम् 1/1/16

प्रवृत्तिर्वाग्बुद्धिशरीराम्भः 1/1/17

प्रवर्तनालक्षणा दोषाः 1/1/18

पुनरुत्पत्तिः प्रेत्यभावः 1/1/19

प्रवृत्तिदोषजनितोऽर्थः फलम् 1/1/20

बाधनालक्षणंदुःखम् 1/1/21

तदत्यन्तविमोक्षोऽपवर्गः 1/1/22

समानानेकधर्मोपपत्तेर्विप्रतिपत्तेरुपलब्ध्यनुपलब्ध्यव्यवस्थातश्च विशेषापेक्षो विमर्शः संशयः 1/1/23

यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत् प्रयोजनम् 1/1/24

लौकिकपरीक्षकाणां यस्मिन्नर्थे बुद्धिसाम्यं स दृष्टान्तः 1/1/25

तन्त्राधिकरणाभ्युपगमसंस्थितिः सिद्धान्तः 1/1/26

स चतुर्विधः सर्वतन्त्रप्रतितन्त्राधिकरणाभ्युपगमसंस्थित्यर्थान्तरभावात् 1/1/27

सर्वतन्त्राविरुद्धस्तन्त्रेऽधिकृतोऽर्थः सर्वतन्त्रसिद्धान्तः 1/1/28

समानतन्त्रसिद्धःपरतन्त्रसिद्धःप्रतितन्त्रसिद्धान्तः 1/1/29

यत्सिद्धावन्यप्रकरणसिद्धिः सोऽधिकरणसिद्धान्तः 1/1/30

अपरीक्षिताभ्युपगमात्तद्विशेषपरीक्षणमभ्युपगमसिद्धान्तः 1/1/31

प्रतिज्ञाहेतुदाहरणोपनयनिगमनान्यवयवाः 1/1/32

साध्यनिर्देशः प्रतिज्ञा 1/1/33

उदाहरणसाधर्म्यात्साध्यसाधनं हेतुः 1/1/34

तथा वैधर्म्यात् 1/1/35

साध्यसाधर्म्यात्तद्धर्मभावी  दृष्टान्त उदाहरणम् 1/1/36

तद्विपर्ययाद्वा विपरीतम् 1/1/37

उदाहरणापेक्षस्तथेत्युपसंहारो न तथेति वा साध्यस्योपनयः 1/1/38

हेत्वपदेशात्प्रतिज्ञायाः पुनर्वचनं निगमनम्  1/1/39

अविज्ञाततत्वेऽर्थे कारणोपपत्तितस्तत्त्वज्ञानार्थमूहस्तर्कः मूहस्तर्कः 1/1/40

विमृश्य पक्षप्रतिपक्षाभ्यामर्थावधारणं निर्णयः 1/1/41

प्रमाणतर्कसाधनोपालम्भः सिद्धान्ताविरुद्धः पञ्चावयवोवपन्नः पक्षप्रतिपक्षपरिग्रहो वादः1/2/1

यथोक्तोपपन्नश्छलजातिनिग्रहस्थानसाधनोपालम्भो जल्पः 1/2/2

स प्रतिपक्षस्थापनाहीनो वितण्डा 1/2/3

सव्यभिचारविरुद्धप्रकरणसमसाध्यसमकालातीता हेत्वाभासाः 1/2/4

अनैकान्तिकः सव्यभिचारः 1/2/5

सिद्धान्तमभ्युपेत्य तद्विरोधी विरुद्धः 1/2/6

यस्मात् प्रकरणचिन्ता स निर्णयार्थमपदिष्टः प्रकरणसमः 1/2/7

  साध्याविशिष्टः साध्यत्वात्साध्यसमः 1/2/8

कालात्ययापदिष्टः कालातीतः 1/2/9

वचनविघातोऽर्थविकल्पोपपत्त्या छलम् 1/2/10

  तत् त्रिविधं वाक्छलं सामान्यच्छलमुपचारच्छलञ्चेति 1/2/11

अविशेषाभिहितेऽर्थे वक्तुरभिप्रायादर्थान्तरकल्पना वाक्छलम् 1/2/12

सम्भवतोऽर्थस्यातिसामान्ययोगादसम्भूतार्थकल्पना सामान्यछलम् 1/2/13

धर्मविकल्पनिर्देशेऽर्थसद्भावप्रतिषेध उपचारच्छलम् 1/2/14

वाक्छलमेवोपचारच्छलं तदविशेषात् 1/2/15

न तदर्थान्तरभावात् 1/2/16

अविशेषे वा किञ्चित्साधर्म्यादेकच्छलप्रसङ्गः 1/2/17

साधर्म्यवैधर्म्याभ्यां प्रत्यवस्थानं जातिः 1/2/18

विप्रतिपत्तिरप्रतिपत्तिश्च निग्रहस्थानम् 1/2/19

तद्विकल्पाज्जातिनिग्रहस्थानबहुत्वम् 1/2/20

|| अथ द्वितीयाध्याये, प्रथमाह्निकम् ||

समानानेकधर्माध्यवसायादन्यतरधर्माध्यवसायाद्वा न संशयः 2/1/1

विप्रतिपत्त्यव्यवस्थाध्यवसायाच्च 2/1/2

विप्रतिपत्तौ च सम्प्रतिपत्तेः 2/1/3

अव्यवस्थात्मनि व्यवस्थितत्वाच्चव्यवस्थायाः 2/1/4

तथाऽत्यन्तसंशयस्तद्धर्मसातत्योपपत्तेः 2/1/5

यथोक्ताध्यवसायादेव तद्विशेषापेक्षात् संशये नासंशयो नात्यन्तसंशयो वा 2/1/6

यत्र संशयस्तत्रैवमुत्तरोत्तरप्रसङ्गः 2/1/7

प्रत्यक्षादीनामप्रामाण्यं त्रैकाल्यासिद्धेः 2/1/8

पूर्वहि प्रमाणसिद्धौ नेन्द्रियार्थसन्निकर्षात्प्रत्यक्षोत्पत्तिः 2/1/9

पश्चात् सिद्धौ न प्रमाणेभ्यः प्रमेयसिद्धिः 2/1/10

युगपत्सिद्धौ प्रत्यर्थनियतत्वात् क्रमवृत्तित्वाभावो बुद्धीनाम् 2/1/11

त्रैकाल्यासिद्धेः प्रतिषेधानुपपत्तिः 2/1/12

सर्वप्रमाणप्रतिषेधाच्च प्रतिषेधानुपपत्तिः 2/1/13

तत्प्रामाण्ये वा न सर्वप्रमाणविप्रतिषेधः 2/1/14

त्रैकाल्याप्रतिषेधश्च शब्दादातोद्यसिद्धिवत्तत्सिद्धेः 2/1/15

प्रमेया च तुला प्रामाण्यवत् 2/1/16

प्रमाणतः सिद्धेः प्रमाणानां प्रमाणान्तरसिद्धिप्रसङ्गः 2/1/17

तद्विनिवृत्तेर्वा प्रमाणसिद्धिवत् प्रमेयसिद् 2/1/18

न प्रदीपप्रकाशवत् तत्सिद्धेः 2/1/19

क्वचिन्निवृत्तिदर्शनादनिवृत्तिदर्शनाच्च क्वचिदनेकान्तः 2/1/20

प्रत्यक्षलक्षणानुपपत्तिरसमग्रवचनात् 2/1/21

नात्ममनसोः सन्त्रिकर्षाभावे प्रत्यक्षोत्पत्तिः 2/1/22

दिग्देशकालाकाशेष्वप्येवं प्रसङ्ग 2/1/23

ज्ञानलिङ्गत्वादात्मनो नानवरोधः 2/1/24

तदयौगपद्यलिङ्गत्वाच्च न मनसः 2/1/25

प्रत्यक्षनिमित्तत्वाच्चेन्द्रियार्थयोः सन्त्रिकर्षस्य स्वशब्देन वचनम् 2/1/26

सुप्तव्यासक्तमनसां चेन्द्रियार्थयोः सन्निकर्षनिमित्तत्वात् 2/1/27

तैश्चापदेशो ज्ञानविशेषाणाम् 2/1/28

व्याहतत्वादहेतुः 2/1/29

नार्थविशेषप्राबल्यात् 2/1/30

प्रत्यक्षमनुमानमेकदेशग्रहणादुपलब्धेः 2/1/31

न प्रत्यक्षेण यावत्तावदप्युपलम्भात् 2/1/32

न चैकदेशोपलब्धिरवयविसद्भावात् 2/1/33

साध्यत्वादवयविनि सन्देहः 2/1/34

सर्वाग्रहणमवयव्यसिद्धेः 2/1/35

धारणाकर्षणोपपत्तेश्च 2/1/36

सेनावनवत् ग्रहणामिति चेन्नातीन्द्रियत्वादणूनाम् 2/1/37

रोधोपघातसादृश्येभ्यो व्यभिचारादनुमानमप्रमाणम् 2/1/38

नैकदेशत्राससादृश्येभ्याऽर्थान्तरभावात् 2/1/39

वर्त्तमानाभावः पततः पतितपतितव्यकालोपपत्तेः 2/1/40

तयोरप्यभावो वर्तमानाभावे तदपेक्षत्वात् 2/1/41

नातीतानागतयोरितरेतरापेक्षासिद्धिः 2/1/42

वर्तमानाभावे सर्वाग्रहणम् प्रत्यक्षानुपपत्तेः 2/1/43

कृतताकर्तव्यतोपपत्तेस्तूभयथा ग्रहणम् 2/1/44

अत्यन्तप्रायैकदेशसाधर्म्यादुपमानासिद्धिः 2/1/45

प्रसिद्धसाधर्म्यादुपमानसिद्धेर्यथोक्तदोषानुपपत्तिः 2/1/46

प्रत्यक्षेणाप्रत्यक्षसिद्धेः 2/1/47

नाप्रत्यक्षे गवये प्रमाणार्थमुपमानस्य पश्यामः 2/1/48

तथेत्युपसंहारादुपमानसिद्धेर्नाविशेषः 2/1/49

शब्दोऽनुमानमर्थस्यानुपलब्धेरनुमेयत्वात् 2/1/50

उपलब्धेरद्विप्रवृत्तित्वात् ? 2/1/51

सम्बन्धाच्च ? 2/1/51

आप्तोपदेशसामर्थ्याच्छब्दादर्थसम्प्रत्ययः 2/1/52

पूरणप्रदाहपाटनानुपलब्धेश्च सम्बन्धाभावः 2/1/53

शब्दार्थव्यवस्थानादप्रतिषेधः? 2/1/54

न सामयिकत्वाच्छब्दार्थसम्प्रत्ययस्य 2/1/55

जातिविशेषे चानियमात् 2/1/56

तदप्रमाण्यमनृतव्याघातपुनरुक्तदोषेभ्यः 2/1/57

न कर्मकर्तृसाधनवैगुण्यात् 2/1/58

अभ्युपेत्य कालभेदे दोषवचनात् 2/1/59

अनुवादोपपत्तेश्च 2/1/60

वाक्यविभागस्य चार्थग्रहणात् 2/1/61

विध्यर्थवादानुवादवचनविनियोगात् 2/1/62

विधिर्विधायकः 2/1/63

स्तुतिर्निन्दा परकृतिः पुराकल्प इत्यर्थवादः 2/1/64

विधिविहितस्यानुवचनमनुवादः 2/1/65

नानुवादपुनरुक्तयोर्विशेषः शब्दाभ्यासोपपत्तेः 2/1/66

शीघ्रतरगमनोपदेशवदभ्यासान्नाविशेषः 2/1/67

मन्त्रायुर्वेदप्रामाण्यवच्च तत्प्रामाण्यमाप्तप्रामाण्यात् 2/1/68

|| अथ द्वितीयाध्याये द्वितीयमाह्निकम् ||

न चतुष्ट्वमैतिह्यार्थापत्तिसम्भवाभावप्रामाण्यात् 2/2/1

शब्द ऐतिह्यानर्थान्तरभावादनुमानेऽर्थापत्तिसम्भवाभावानर्थान्तरभावाच्चाप्रतिषेधः 2/2/2

अर्थापत्तिरप्रमाणमनैकान्तिकत्वात् 2/2/3

अनर्थापत्तावर्थापत्त्यभिमानात् 2/2/4

प्रतिषेधाप्रामाण्यञ्चानैकान्तिकत्वात् 2/2/4

तत्प्रामाण्ये वा नार्थापत्त्यप्रामाण्यम् 2/2/5

नाभावप्रामाण्यं प्रमेयासिद्धेः 2/2/6

लक्षितेष्वलक्षणलक्षितत्वादलक्षितानां तत्प्रमेयसिद्धिः 2/2/7

असत्यर्थे नाभाव इति चेत्र, अन्यलक्षणोपपत्तेः 2/2/8

तत्सिद्धेरलक्षितेष्वहेतुः 2/2/90

नः लक्षणावस्थितापेक्षासिद्धेः 2/2/11

प्रागुत्पत्तेरभावोपपत्तेश्च 2/2/12

आदिमत्त्वादैन्द्रियकत्वात् कृतकवदुपचाराच्च 2/2/13

नः घटाभावसामान्यनित्यत्वात् नित्येप्वप्यनित्यवदुपचाराच्च 2/2/14

तत्त्वभाक्तयोर्नानात्वविभागादव्यभिचारः 2/2/15

सन्तानानुमानविशेषणात् 2/2/16

कारणद्रव्यस्य प्रदेशशब्देनाभिधानात् 2/2/17

प्रागुच्चारणादनुपलब्धेरावरणाद्यनुपलब्धेश्च 2/2/18

तदनुपलब्धेरनुपलम्भादावरणोपत्तिः 2/2/19

अनुपलम्भादप्यनुपलब्धिसद्भाववन्नावरणानुपपत्तिरनुपलम्भात् 2/2/20

अनुपलम्भात्मकत्वादनुलब्धेरहेतुः 2/2/21

अस्पर्शत्वात् 2/2/22

न, कर्मानित्यत्वात् 2/2/23

न, अणुनित्यत्वात् 2/2/24

सम्प्रदानात् 2/2/25

तदन्तरालानुपलब्धेरहेतुः 2/2/26

अध्यापनादप्रतिषेधः 2/2/27

उभयोः पक्षयोरन्यतरस्याध्यापनादप्रतिषेधः 2/2/28

अभ्यासात् 2/2/29

नान्यत्वेऽप्यभ्यासस्योपचारात् 2/2/30

अन्यदन्यस्मादनन्यत्वादनन्यदित्यन्यताऽभावः 2/2/31

तदभावे नास्त्यनन्यता, तयोरितरेतरापेक्षसिद्धेः 2/2/32

विनाशकारणानुपलब्धेः 2/2/33

अश्रवणकारणानुपलब्धेः सततश्रवणप्रसङ्गः 2/2/34

उपलभ्यमाने चानुपलब्धेरसत्त्वादनपदेशः 2/2/35

पाणिनिमित्तप्रश्लेषाच्छब्दाभावे नानुपलब्धिः 2/2/36

विनाशकारणानुपलब्धेश्चावस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः 2/2/37

अस्पर्शत्वादप्रतिषेधः 2/2/38

विभक्तयन्तरोपपत्तेश्च समासे 2/2/39

विकारादेशोपदेशात् संशयः 2/2/40

प्रकृतिविवृद्धौ विकारविवृद्धेः 2/2/41

न्यूनसमाधिकोपलब्धेर्विकाराणामहेतुः 2/2/42

द्विविधस्यापि हेतोरभावादसाधनं दृष्टान्तः 2/2/43

नः अतुल्यप्रकृतीनां विकारविकल्पात् 2/2/44

द्रव्यविकारवैषम्यवद्वर्णविकारविकल्पः 2/2/45

न; विकारधर्मानुपपत्तेः 2/2/46

विकारप्राप्तानामपुनरापत्तेः 2/2/47

सुवर्णादीनां पुनरापत्तेरहेतुः 2/2/48

न; तद्विकाराणां सुवर्णभावाव्यतिरेकात् 2/2/49

नित्यत्वेऽविकारादनित्यत्वे चानवस्थानात् 2/2/50

नित्यानामतीन्द्रियत्वात् तद्धर्मविकल्पाच्च वर्णविकाराणामप्रतिषेधः 2/2/51

अनवस्थायित्वे च वर्णोपलब्धिवत्तद्विकारोपपत्तिः 2/2/52

विकारधर्मित्वे नित्यत्वाभावात् कालान्तरे विकारोपपत्तेश्चाप्रतिषेधः 2/2/53

प्रकृत्यनियमाद् 2/2/54

अनियमे नियमान्नानियमः 2/2/55

नियमानियमविरोधादनियमे नियमाच्चाप्रतिषेधः 2/2/56

गुणान्तरापत्त्युपमर्दह्रासवृद्धिलेशश्लेषेभ्यस्तु विकारोपपत्तेर्वर्णविकारः 2/2/57

ते विभक्त्यन्ताः पदम् 2/2/58

व्यक्त्याकृतिजातिसन्निधावुपचारात् संशयः 2/2/59

या शब्दसमूहत्यागपरिग्रहसङ्ख्यावृद्ध्युपचयवर्णसमासानुबन्धानां व्यक्तावुपचाराद् व्यक्तिः 2/2/60

न; तदनवस्थानात् 2/2/61

सहचरणसथानतादर्थ्यवृत्तमानधारणसामीप्ययोगसाधनाधिपत्येभ्यो ब्राह्मणमञ्चकटराजसक्तुचन्दनगङ्गाशाटकान्नपुरुषेप्वतद्भावेऽपि तदुपचारः 2/2/62

आकृतिस्तपदपेक्षत्वात् सत्त्वव्यस्थानसिद्धेः ? 2/2/63

व्यक्त्याकृतियुक्तेऽप्यप्रसङ्गात् प्रोक्षणादीनां मृद्गवके जातिः ? 2/2/63

न, आकृतिव्यक्तयपेक्षत्वाज्जात्यभिव्यक्तेः 2/2/64

व्यक्त्त्याकृतिजातयस्तु पदार्थः 2/2/65

व्यक्तिगुणविशेषाश्रयो मूर्तिः 2/2/66

आकृतिर्जातिलिङ्गाख्या 2/2/67

समानप्रसवात्मिका जातिः 2/2/68

||अथ तृतीयोऽध्यायः||

दर्शनस्पर्शनाभ्यामेकार्थग्रहणात् 3/1/1

विषयव्यवस्थानात् 3/1/2

तद्व्यवस्थानादेवात्मसद्भावादप्रतिषेधः 3/1/3

शरीरदाहे पातकाभावात् 3/1/4

तदभावः, सात्मकप्रदाहेऽपि तन्नित्यत्वात् 3/1/5

न; कार्याश्रयकर्तृवधात् 3/1/6

सव्यदृष्टस्येतरेण प्रत्यभिज्ञानात् 3/1/7

नैकस्मिन्नासास्थिव्यवहिते द्वित्वाभिमानात् 3/1/8

एकविनाशे द्वितीयाविनाशन्नैकत्वम् 3/1/9

अवयवनाशेऽप्यवयव्युपलब्धेरहेतुः 3/1/10

दृष्टान्तविरोधादप्रतिषेधः 3/1/11

इन्द्रियान्तरविकारात् 3/1/12

नः स्मृतेः स्मर्त्तव्यविषयत्वात् 3/1/13

तदात्मगुणसद्भावादप्रतिषेधः 3/1/14

न; आत्मप्रतिपत्तिहेतूनां मनसि सम्भवात् 3/1/15

ज्ञातुर्ज्ञानसाधनोपपत्तेः संज्ञाभेदमात्रम् 3/1/16

नियमञ्च निरनुमानः3/1/17

पूर्वाभ्यस्तरस्मृत्यनुबन्धात् जातस्य हर्षभयशोकसम्प्रतिपत्तेः 3/1/18

पद्मादिषु प्रबोधसम्मीलनविकारवत्तद्विकारः 3/1/19

न; उष्णशीतवर्षाकालनिमित्तत्वात् पञ्चात्मकविकाराणाम् 3/1/20

प्रेत्याहाराभ्यासकृतात् स्तन्याभिलाषात् 3/1/21

अयसोऽस्कान्ताभिगमनवत्तदुपसर्पणम् 3/1/22

न; अन्यत्र प्रवृत्त्यभावात् 3/1/23

वीतरागजन्मादर्शनात् 3/1/24

सगुणद्रव्योत्पत्तिवत् तदुत्पत्तिः 3/1/25

न; सङ्कल्पनिमित्तत्वाद्रागादीनाम् 3/1/26

पार्थिवं गुणान्तरोपलब्धेः 3/1/27

पार्थिवाप्यतैजसं तदुणोपलब्धेः 3/1/28

निः श्वासोच्छासोपलब्धेश्चातुभौतिकम् 3/1/29

गन्धक्लेदपाकव्यूहावकाशदानेभ्यः पाञ्चभौतिकम् 3/1/30

श्रुतिप्रामाण्याच्च 3/1/31

कृष्णसारे सत्युपलम्भाद्व्यतिरिच्य चोपलम्भात् संशयः 3/1/32

महदणुग्रहणात् 3/1/33

रश्म्यर्थसन्निकर्षविशेषात् तद्ग्रहणम् 3/1/34

तदनुपलब्धेरहेतुः 3/1/35

नानुमीयमानस्य प्रत्यक्षतोऽनुपलब्धिरभावहेतुः 3/1/36

द्रव्यगुणधर्मभेदाच्चोपलब्धिनियमः 3/1/37

अनेकद्रव्यसमवायाद्रूपविशेषाच्च रूपोपलब्धिः 3/1/38

कर्मकारितश्चेन्द्रियाणां व्यूहः पुरुषार्थतन्त्रः 3/1/39

माध्यन्दिनोल्काप्रकाशानुपलब्धिवत्तदनुपलब्धिः 3/1/40

न रात्रावप्यनुपलब्धेः 3/1/41

आदर्शोदकयोः प्रसादस्वाभाव्याद्रूपोपलब्धिवत्तदुपलब्धिः 3/1/42

दृष्टानुमितानां नियोगप्रतिषेधानुपपत्तिः 3/1/43

स्थानान्यत्वे नानात्वादवयविनानास्थानत्वाच्च संशयः 3/1/44

त्वगव्यतिरेकात् 3/1/45

न युगपदर्थानुपलब्धेः 3/1/46

विप्रतिषेधाच्च न त्वगेका 3/1/47

इन्द्रियार्थपञ्चत्वात् 3/1/48

न तदर्थबहुत्वात् 3/1/49

गन्धत्वाद्यव्यतिरेकाद् गन्धादीनामप्रतिषेधः 3/1/50

विषयत्वाव्यतिरेकादेकत्वम् 3/1/51

न; बुद्धिलक्षणाधिष्ठानगत्याकृतिजातिपञ्चत्वेभ्यः 3/1/52

भूतगुणविशेषोपलब्धेस्तादात्म्यम् 3/1/53

गन्धरसरूपस्पर्शशब्दानां स्पर्शपर्यन्ताः पृथिव्याः 3/1/54

अप्तेजोवायूनां पूर्वपूर्वम पोह्याकाशस्योत्तरः 3/1/55

न सर्वगुणानुपलब्धेः 3/1/56

एकैकश्येनोत्तरोत्तरगुणसद्भावादुत्तराणां तदनुपलब्धिः 3/1/57

विष्टं ह्यपरं परेण 3/1/58

नः पार्थिवाप्ययोः प्रत्यक्षत्वात् 3/1/59

पूर्वपूर्वगुणोत्कर्षात् तत्तत्प्रधानम् 3/1/60

तद्व्यवस्थानं तु भूयस्त्वात् 3/1/61

सगुणानामिन्द्रियभावात् 3/1/62

तेनैव तस्याग्रहणाच्च 3/1/64

न शब्दगुणोपलब्धेः 3/1/65

तदुपलब्धिरितरेतरद्रव्यगुणवैधर्म्यात् 3/1/66

कर्माकाशसाधर्म्यात् संशयः 3/2/1

विषयप्रत्यभिज्ञानात् 3/2/2

साध्यसमत्वादहेतुः 3/2/3

न युगपदग्रहणात् 3/2/4

अप्रत्यभिज्ञाने च विनाशप्रसङ्गः 3/2/5

क्रमवृत्तित्वादयुगपदग्रहणम् 3/2/6

अप्रत्यभिज्ञानश्च विषयान्तरव्यासङ्गात् 3/2/7

नः गत्यभावात् 3/2/8

स्फटिकान्यत्वाभिमानवत्तदन्यत्वाभिमानः 3/2/9

स्फटिकेऽप्यपरापरोत्पत्तेः क्षणिकत्वाद्वयक्तीनामहेतुः 3/2/10

नियमहेत्वभावाद् यथादर्शनमभ्यनुज्ञा 3/2/11

नः उत्पत्तिविनाशकारणोपलब्धेः 3/2/12

क्षीरविनाशे कारणानुपलव्धिवद्दध्युत्पत्तिवच्च तदुपपत्तिः 3/2/13

लिङ्गतो ग्रहणान्ननुपलब्धिः 3/2/14

न पयसः परिणामगुणान्तरप्रादुर्भावात् 3/2/15

व्यूहान्तराद् द्रव्यान्तरोत्पत्तिदर्शनं पूर्वद्रव्यनिवृत्तेरनुमानम् 3/2/16

क्वचिद्विनाशकरणानुपलब्धेः क्वचिच्चोपलब्धेरनेकान्तः 3/2/17

नेन्द्रियार्थयोस्तद्विनाशेऽपि ज्ञानावस्थानात् 3/2/18

युगपज्ज्ञेयानुपलब्धेश्च न मनसः 3/2/19

तदात्मगुणत्वेऽपि तुल्यम् 3/2/20

इन्द्रियैर्मनसः सन्निकर्षाभावात् तदनुत्पत्तिः 3/2/21

न; उत्पत्तिकारणानपदेशात् 3/2/22

विनाशकारणानुपलब्धेश्चावस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः 3/2/23

अनित्यत्वग्रहाद् बुद्धेर्बुर्द्धयन्तराद्विनाशः शब्दवत् 3/2/24

ज्ञानसमवेतात्मप्रदेशसन्निकर्षान्मनसः स्मृत्युत्पत्तेर्न युगपदुत्पत्तिः 3/2/25

न; अन्तः शरीरवृत्तित्वान्मनसः 3/2/26

साध्यत्वादहेतुः 3/2/27

स्मरतः शरीरधारणोपपत्तेरप्रतिषेधः 3/2/28

न तदाशुगतित्वान्मनसः 3/2/29

न; स्मरणकालानियात् 3/2/30

आत्मप्रेरणयदृच्छाज्ञताभिश्च न संयोगविशेषः 3/2/31

व्यासक्तमनसः पादव्यथनेन संयोगविशेषेण समानम् 3/2/32

प्रणिधानलिङ्गदिज्ञानानामयुपद्भावादयुगपदस्मरणम् 3/2/33

ज्ञस्येच्छाद्वेषनिमित्तित्वादारम्भनिवृत्त्योः 3/2/34

तल्ल्ङ्गित्वादिच्छाद्वेषयोः पार्थिवाद्येप्वप्रतिषेधः 3/2/35

परश्वादिष्वारम्भनिवृत्तिदर्शनात् 3/2/36

नियमानियमौ तु तद्विशेषकौ 3/2/37

यथोक्तहेतुत्वात् पारतन्त्र्यादकृताभ्यागमाच्च न मनसः 3/2/38

प्रणिधाननिबन्धाभ्यासलिङ्गलक्षणसादृश्यपरिग्रहणाश्रयाश्रितसम्बन्धानन्तर्यवियोगैककार्यविरोधातिशयप्राप्तिव्यवधानसुखदुःखेच्छाद्वेषभयाऽर्थित्वक्रियारागधर्माधर्मनिमित्तेभ्यः 3/2/39

कर्मानवस्थायिग्रहणात् 3/2/40

अव्यक्तग्रहणमनवस्थायित्वात् विद्युत्सम्पाते रूपाद्यव्यक्तग्रहणवत् 3/2/41

हेतूपादानात् प्रतिषेद्धव्याभ्यनुज्ञा 3/2/42

प्रदीपार्च्चिषः सन्तत्यभिव्यक्त ग्रहणवत् तद्ग्रहणम् 3/2/43

द्रव्ये स्वगुणपरगुणोपलब्धेः संशयः 3/2/44

यावच्छरीरभावित्वाद् रूपादीनाम् 3/2/45

नः पाकगुणान्तरोत्पत्तेः 3/2/46

प्रतिद्वन्द्विसिद्धेः पाकजानामप्रतिषेधः 3/2/47

शरीरव्यापित्वात् 3/2/48

नः केशनखादिप्वनुपलब्धेः 3/2/49

त्वक्पर्यन्तत्वाच्छरीरस्य केशनखादि एव प्रसङ्गः 3/2/50

शरीरगुणवैधर्म्यात् 3/2/51

नः रूपादीनामितरेतरवैधर्म्यात् 3/2/52

ऐन्द्रियकत्वाद् रूपादीनामप्रतिषेधः 3/2/53

ज्ञानायौगपद्यादेकं मनः 3/2/54

नः युगपदनेकक्रियोपलब्धेः 3/2/55

अलातकचक्रदर्शनवत्तदुपलब्धिराशुसञ्चरात् 3/2/56

यथोक्तहेतुत्वाच्चाणु 3/2/57

पूर्वकृतफलानुबन्धात्तदुत्पत्तिः 3/2/58

भूतेभ्यो मूर्त्त्युपादानवत् तदुपादानम् 3/2/59

नः साध्यसमत्वात् 3/2/60

न; उत्पत्तिनिमित्तत्वान्मातापित्रोः 3/2/61

तथाहारस्य 3/2/62

प्राप्तौ चानियमात् 3/2/63

शरीरोत्पत्तिनिमित्तवत् संयोगात्पत्तिनिमित्तं कर्म 3/2/64

एतेनानियमः प्रयुक्तः 3/2/65

तददृष्टकारितमिति चेत् । पुनस्तत्प्रसङ्गोऽपवर्गे 3/2/66

मनः कर्मनिमित्तात्वाच्च संयोगानुच्छेदः 3/2/67

नित्यत्वप्रसङ्गश्च प्रायेणानुपपत्तेः 3/2/68

अणुश्यामतानित्यत्ववदेतत् स्यात् 3/2/69

नः अकृताभ्यागमप्रसङ्गात् 3/2/70

।। अथ चतुर्थोऽध्यायः ।।

प्रवृत्तिर्यथोक्ता 4/1/1

तथा दोषाः 4/1/2

तत्त्रैराश्यं रागद्वेषमोहार्थान्तरभावात् 4/1/3

नैकप्रत्यनीकभावात् 4/1/4

व्यभिचारादहेतुः 4/1/5

तेषां मोहः पापीयान्नामूढस्येतरोत्पत्तेः 4/1/6

निमित्तनैमित्तकभावादर्थान्तरभावो दोषेभ्यः 4/1/7

न दोषलक्षणावरोधान्मोहस्य 4/1/8

निमित्तनैमित्तिकोपपतेश्च तुल्यजातीयानामप्रतिषेधः 4/1/9

आत्मनित्यत्वे प्रेत्यभावसिद्धिः 4/1/10

व्यक्ताद्वयक्तानां प्रत्यक्षप्रामाण्यात् 4/1/11

नः घटाद् घटानिष्पत्तेः 4/1/12

व्यक्ताद् घटनिष्पत्तेरप्रतिषेधः 4/1/13

अभावाद्भावोत्पत्तिर्नानुपमृद्य प्रादुर्भावात् 4/1/14

व्याघातादप्रयोगः 4/1/15

नः अतीतानागतयोः कारकशब्दप्रयोगात् 4/1/16

न विनष्टेभ्योऽनिष्पत्तेः 4/1/17

क्रमनिर्देशादप्रतिषेधः 4/1/18

ईश्वरः कारणं पुरुषकर्माफल्यदर्शनात् 4/1/19

नः पुरुषकर्माभावे फलानिष्पत्तेः 4/1/20

तत्कारितत्वादहेतुः 4/1/21

अनिमित्ततो भावोत्पत्तिः, कण्टकतैक्ष्ण्यादिदर्शनात् 4/1/22

अनिमित्तनिमित्तत्वान्नानिमित्ततः 4/1/23

निमित्तानिमित्तयोरर्थान्तरभावादप्रतिषेधः 4/1/24

सर्वमनित्यमुत्पत्तिविनाशधर्मकत्वात् 4/1/25

नानित्यतानित्यत्वात् 4/1/26

तदनित्यत्वमग्रेर्दाह्यं विनाश्यानुविनाशवत् 4/1/27

नित्यस्याप्रत्याख्यानं यथोपलब्धिव्यवस्थानात् 4/1/28

सर्व नित्यं पञ्चभूतनित्यत्वात् 4/1/29

नोत्पत्तिविनाशकारणोपलब्धेः 4/1/30

न व्यवस्थानुपपत्ते 4/1/31

सर्वं पृथक्, भावलक्षणपृथक्त्वात 4/1/32

न, अनेकलक्षणैरेकभावनुष्पत्तेः 4/1/33

लक्षणव्यवस्थानादेवाप्रतिषेधः 4/1/34

सर्वमभावो भावेश्वितरेतराभावसिद्धेः 4/1/35

न. स्वभावसिद्धेर्भावानाम् 4/1/36

न स्वभावसिद्धिरापेक्षिकत्वात् 4/1/37

व्याहतत्वादयुक्तम् 4/1/38

सङ्ख्यैकान्तासिद्धिः कारणानुपपत्त्युपपत्तिभ्याम् 4/1/39

न कारणावयवभावात् 4/1/40

निरवयवत्वादहेतुः 4/1/41

सद्यः कालान्तरे च फलनिष्पत्तेः संशयः 4/1/42

कालान्तरेणानिष्पत्तिहेतुविनाशात् 4/1/43

प्रा‌ङ्निष्पत्तेर्वृक्षफलवत्तत् स्यात् 4/1/44

नासन्न सन्न सदसत्, सदसतोवैधर्म्यात् 4/1/45

उत्पादव्ययदर्शनात् 4/1/46

बुद्धिसिद्धं तु तदसत् 4/1/47

आश्रयव्यतिरेकाद् वृक्षफलोत्पत्तिवदित्यहेतुः 4/1/48

प्रीतेरात्माश्रयत्वादप्रतिषेधः 4/1/40

न पुश्पशुस्त्रीपरिच्छेदहिरण्यात्रादिफलनिर्देशात् 4/1/50

तत्सम्बन्धात् फलनिष्पत्तेस्तेषु फलवदुपचारः 4/1/51

विविधबाधनायोगाद् दुःखमेव जन्मोत्पत्तिः 4/1/5

नः सुखस्याप्यन्तरालनिष्पत्तेः 4/1/52

बाधनाऽनिवृत्तेवेदयतः पर्येषणदोषादप्रतिषेधः 4/1/53

दुःखविकल्पे सुखाभिमानाच्च 4/1/54

ऋणक्लेशप्रवृत्त्यनुबन्धादपवर्गाभावः 4/1/55

प्रधानशब्दानुपपत्तेर्गुणशब्देनानुवादो निन्दाप्रशंसोपपत्तेः 4/1/56

समारोपणादात्मन्यप्रतिषेधः 4/1/57

पात्रचयान्तानुपपत्तेश्च फलाभावः 4/1/58

सुषुप्तस्य स्वप्रादर्शन क्लेशाभावादपवर्गः 4/1/59

न प्रवृत्तिः प्रतिसन्धानाय हीनक्लेशस्य 4/1/60

न क्लेशसन्ततेः स्वाभाविकत्वात् 4/1/61

प्रागुत्पत्तेरभावानित्यतववत् स्वाभाविकेऽप्यनित्यत्वम् 4/1/62

अणुश्यामताऽनित्यत्ववद्वा 4/1/63

न सङ्कल्पनिमित्तत्वाच्च रागादीनाम् 4/1/64

दोषमित्तानां तत्त्वज्ञानादहङ्कारनिवृत्तिः 4/2/1

दोषनिमित्तं रूपादयो विषयाः सङ्कल्पकृताः 4/2/2

तन्निमित्तं त्वमवयव्यभिमानः 4/2/3

विद्याऽविद्याद्वैविध्यात् संशयः 4/2/4

तदसंशयः पूर्वहेतुप्रसिद्धत्वात् 4/2/5

वृत्त्यनुपपत्तेरपि तर्हि न संशयः 4/2/6

कृत्स्त्रैकदेशावृत्तित्वादवयवानामवयव्यभावः ।4/2/7

तेषु चावृत्तेरवयव्यभावः 4/2/8

पृथक् चावयवेभ्योऽवृत्तेः 4/2/9

न चावयव्यवयवाः 4/2/10

एकस्मिन् भेदाभावाद् भेदशब्दप्रयोगानुपपत्तेरप्रश्नः 4/2/11

अवयवान्तरभावेऽप्यवृत्तेरहेतुः 4/2/12

केशसमूहे तैमिरिकोपलब्धिवत्तदुपलब्धिः 4/2/13

स्वविषयानतिक्रमेणेन्द्रियस्य पटुमन्दभावाद् 4/2/14

विषयग्रहणस्य तथाभावो नाविषये प्रवृत्तिः 4/2/15

अवयवावयविप्रसङ्गश्चैवमाप्रलयात् 4/2/16

न प्रलयोऽणुसद्भावात् 4/2/17

परं वा त्रुटेः 4/2/18

आकाशव्यतिभेदात् तदनुपपत्तिः 4/2/19

आकाशासर्वगतत्वं वा 4/2/20

अन्त-र्बहिश्च कार्यद्रव्यस्य कारणान्तरवचनादकार्ये तदभावः 4/2/21

शब्दसंयोगाविभवाच्च्च सर्वगतम् 4/2/22

अव्यूहाविष्टम्भविभुत्वानि चाकाशधर्माः 4/2/23

मूर्त्तिमताञ्च संस्थानोपपत्तरेवयवसद्भावः 4/2/24

संयोगोपपत्तेश्च 4/2/25

अनवस्थाकारित्वादनवस्थानुपपत्तेश्चाप्रतिषेधः 4/2/26

बुद्धया विवेचनात्तु भावानां याथात्म्यानुपलब्धिस्तन्त्वपकर्षणे पटसद्भावानुपलब्धिवत् तदनुपलब्धिः 4/2/27

व्याहतत्वादहेतुः 4/2/28

तदाश्रयत्वादपृथग्ग्रहणम् 4/2/29

प्रमाणतश्चाऽर्थप्रतिपत्तेः 4/2/30

प्रमाणानुपपत्त्युपपत्तिभ्याम् 4/2/31

स्वप्रविषयाभिमानवदयं प्रमाणप्रमेयाभिमानः 4/2/32

मायागन्धर्वनगरमृगतृष्णिकावद्वा 4/2/33

हेत्वभावादसिद्धिः 4/2/34

स्मृतिसङ्कल्पवच्च स्वप्नविषयाभिमानः 4/2/35

मिथ्योपलब्धिविनाशस्तत्त्वज्ञानात् स्वप्नविषयाभिमानप्रणाशवत् प्रतिबोधे 4/2/36

बुद्धेश्चैवं निमित्तसद्भावोपलम्भात् । तत्त्वप्रधानभेदाच्च मिथ्याबुद्धेद्वैविध्योपपत्तिः 4/2/37

समाधिविशेषाभ्यासात् 4/2/38

नार्थविशेषप्राबल्यात् 4/2/39

क्षुदादिभिः प्रवर्तनाच्च 4/2/40

पूर्वकृतफलानुबन्धात् तदुत्पत्तिः 4/2/41

अरण्यगुहापुलिनादिषु योगाभ्यासोपदेशः 4/2/42

अपवर्गेऽप्येवं प्रसङ्गः 4/2/43

न, निष्पन्नावश्यम्भावित्वात् 4/2/44

तदभावश्चापवर्गे 4/2/45

तदर्थ यमनियमाभ्यामात्मसंस्करो योगाच्चाध्यात्मविध्युपायैः 4/2/46

ज्ञानग्रहणाभ्यासस्तद्विद्यैश्च सह संवादः 4/2/47

तं शिष्यगुरुसब्रह्मचारिविशिष्टश्रेयोऽर्थिभिरनसूयिभिरभ्युपेयात् 4/2/48

प्रतिपक्षहीनमपि वा प्रयोजनार्थमर्थित्वे 4/2/49

तत्त्वाध्यवसायसंरक्षणार्थ जल्पवितण्डे बीजप्ररोहसंरक्षणार्थ कण्टकशाखावरणवत् 4/2/50

ताभ्यां विगृह्य कथनम् 4/2/51

||अथ पञ्चमोऽध्यायः||

साधर्म्यवैधर्म्योत्कर्षापकर्षवर्ण्यावर्ण्यविकल्पसाध्यप्राप्त्यप्राप्तिप्रसङ्गप्रतिदृष्टान्तानुत्पत्तिसंशयप्रकरणहेत्वर्थापत्त्यविशेषोपपत्त्युपलब्ध्यनुपलब्धिनित्यानित्यकार्यसमाः 5/1/1

साधर्म्यवैधर्म्याभ्यामुपसंहारे तद्धर्मविपर्ययोगपत्तेः साधर्म्यवैधर्म्यसमौ 5/1/2

गोत्वाद् गोसिद्धिवत् तत्सिद्धिः 5/1/3

साध्यदृष्टान्तयोधर्मविकल्पादुभयसाध्यत्वाच्चोत्कर्षापकर्षवर्यावर्ण्यविकल्पसाध्यसमाः 5/1/4

किञ्चित्साधर्म्यादुपसंहारसिद्धेर्वेधर्म्यादप्रतिषेधः 5/1/5

साध्यातिदेशाच्च दृष्टान्तोपपत्तेः 5/1/6

प्राप्य साध्यमप्राप्य वा हेतोः प्राप्त्या अविशिष्टत्वादप्राप्त्या असाधकत्वाच्च प्राप्त्यप्राप्तिसमौ 5/1/7

घटादिनिष्पत्तिदर्शनात् पीडने चाभिचारादप्रतिषेधः 5/1/8

दृष्टान्तस्य कारणानपदेशात् प्रत्यवस्थानाच्च प्रतिदृष्टान्तेन प्रसङ्गप्रतिदृष्टान्तसमौ 5/1/9

प्रदीपोपादानप्रसङ्गनिवृत्तिवत्तद्विनिवृत्तिः 5/1/10

प्रतिदृष्टान्तहेतुत्वे च नाहेतुर्दृष्टान्तः 5/1/11

प्रागुत्पत्तेः कारणाभावादनुत्पत्तिसमयः 5/1/12

तथाभावादुत्पन्नस्य कारणोपपत्तेर्न कारणप्रतिषेधः 5/1/13

सामान्यदृष्टान्तयोरैन्द्रियकत्वे समाने नित्यानित्यसाधर्म्यात् संशयसमः 5/1/14

साधर्म्यात् संशये न संशयो वैधर्म्यादुभयथा वा संशयोऽत्यन्तसंशयप्रसङ्गो नित्यत्वानभ्युपगमाच्च सामान्यस्याप्रतिषेधः 5/1/15

उभयसाधर्म्यात् प्रक्रियासिद्धेः प्रकरणसमः 5/1/16

प्रतिपक्षात् प्रकरणसिद्धेः प्रतिषेधानुपपत्तिः प्रतिपक्षोपपत्तेः 5/1/17

त्रैकाल्यासिद्धेर्हेतोरहेतुसमः 5/1/18

न हेतुतः साध्यसिद्धेस्त्रैकाल्यासिद्धिः 5/1/19

प्रतिषेधानुपपत्तेश्च प्रतिषेध्याप्रतिषेधः 5/1/20

अर्थापत्तितः प्रतिपक्षसिद्धेरर्थापत्तिसमः 5/1/21

अनुक्तस्यार्थापत्तेः पक्षहानेरुपपत्तिरनुक्तत्वादनैकान्तिकत्वाच्चार्थापत्तेः 5/1/22

एकधर्मोपपत्तेरविशेष सर्वाविशेषप्रसङ्गात् सद्भावोपपत्तेरविशेषसमः 5/1/23

क्कचिद्धर्मानुपपत्तेः क्वचिच्चोपपत्तेः प्रतिषेधाभावः 5/1/24

उभयकारणोपपत्तेरुपपत्तिसमः 5/1/25

उपपत्तिकारणाभ्यनुज्ञानादप्रतिषेधः 5/1/26

निर्दिष्टकारणाभावेऽप्युपलम्भादुपलब्धिसमः 5/1/27

कारणान्तरादपि तद्धर्मोपपत्तेप्रतिषेधः 5/1/28

तदनुपलब्धेरनुपलम्भादभावसिद्धौ तद्विपरीतोपपत्तेरनुपलब्धिसमः 5/1/29

अनुपलम्भात्मकत्वादनुपलब्धेरहेतुः 5/1/30

ज्ञानविकल्पनाञ्च भावाभावसंवेदनादध्यात्मम् 5/1/31

साधर्म्यात् तुल्यधर्मोपपत्तेः सर्वानित्यत्वप्रसङ्गादनित्यसमः 5/1/32

साधर्म्यादसिद्धेः प्रतिषेधासिद्धिः प्रतिषेध्यसाधर्म्याच्च 5/1/33

दृष्टान्ते च साध्यसाधनभावेन प्रज्ञातस्य धर्मस्य हेतुत्वात्तस्य चोभयथाभावान्नाविशेषः 5/1/34

नित्यमनित्यभावादनित्ये नित्यत्वोपपत्तेर्नित्यसमः 5/1/35

प्रतिषेध्ये नित्यमनित्यभावादनित्येऽनित्यत्वोपपत्तेः प्रतिषेधाभावः 5/1/36

प्रयत्नकार्यानेकत्वात् कार्यसमः 5/1/37

कार्यान्यत्वे प्रयत्नाहेतुत्वमनुपलब्धिकरणोपपत्तेः 5/1/38

प्रतिषेधेऽपि समानो दोषः 5/1/39

सर्वत्रैवम् 5/1/40

प्रतिषेधविप्रतिषेधे प्रतिषेधदोषवद्दोषः 5/1/41

प्रतिषेधं सदोषमभ्युपेत्य प्रतिषेधविप्रतिषेधे समानो दोषप्रसङ्गो मतानुज्ञा 5/1/42

स्वपक्षलक्षणापेक्षोपपत्त्युपसंहारे हेतुनिर्देशे परपक्षदोषाभ्युपगमात् समानो दोषः 5/1/43