View source for Sutras

== ।।अथ प्रथमाध्याये, प्रथमाह्निकम्।। ==

प्रमाणप्रमेयसंशयप्रयोजनदृष्टान्तसिद्धान्तावयवतर्कनिर्णयवादजल्पवितण्डाहेत्वाभासच्छलजातिनिग्रहस्थानानांतत्त्वज्ञानान्निःश्रेयसाधिगमः [[1/1/1]]

दुःखजन्मप्रवृत्तिदोषमिथ्याज्ञानानामुत्तरोत्तरापाये तदनन्तरापायादपवर्गः [[1/1/2]]

प्रत्यक्षानुमानोपमानशब्दाः प्रमाणानि  [[1/1/3]]

इन्द्रियार्थसन्निकर्षोत्पन्नं ज्ञानपव्यपदेश्यमव्यभिचारि  व्यवसायात्मकं प्रत्यक्षम् [[1/1/4]]

अथ तत्पूर्वकं त्रिविधमनुमानं पूर्ववच्छेषवत् सामान्यतोदृष्टञ्च  [[1/1/5]]

प्रसिद्धसाधर्म्यात् साध्यसाधनमुपमानम् [[1/1/6]]

आप्तोपदेशः शब्दः [[1/1/7]]

स द्विविधो दृष्टादृष्टार्थत्वात्  [[1/1/8]]

आत्मशरीरेन्द्रियार्थबुद्धिमनः प्रवृत्तिदोषप्रेत्यभावफलदुःखापवर्गास्तु प्रमेयम् [[1/1/9]]

इच्छाद्वेषप्रयत्नसुखदुःखज्ञानान्यात्मनो लिङ्गम् [[1/1/10]]

चेष्टेन्द्रियार्थाश्रयः शरीरम् [[1/1/11]]

घ्राणरसनचक्षुस्त्वक्  श्रोत्राणीन्द्रियाणि भूतेभ्यः [[1/1/12]]

पृथ्व्यापस्तेजो वायुराकाशमिति भूतानि [[1/1/13]]

गन्धरसरूपस्पर्शशब्दाः पृथिव्यादिगुणास्तदर्थाः [[1/1/14]]

बुद्धिरुपलब्धिर्ज्ञानमित्यनर्थान्तरम् [[1/1/15]]

युगपज्ज्ञानानुत्पत्तिर्मनसो लिङ्गम् [[1/1/16]]

प्रवृत्तिर्वाग्बुद्धिशरीराम्भः [[1/1/17]]

प्रवर्तनालक्षणा दोषाः [[1/1/18]]

पुनरुत्पत्तिः प्रेत्यभावः [[1/1/19]]

प्रवृत्तिदोषजनितोऽर्थः फलम् [[1/1/20]]

बाधनालक्षणंदुःखम् [[1/1/21]]

तदत्यन्तविमोक्षोऽपवर्गः [[1/1/22]]

समानानेकधर्मोपपत्तेर्विप्रतिपत्तेरुपलब्ध्यनुपलब्ध्यव्यवस्थातश्च विशेषापेक्षो विमर्शः संशयः [[1/1/23]]

यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत् प्रयोजनम् [[1/1/24]]

लौकिकपरीक्षकाणां यस्मिन्नर्थे बुद्धिसाम्यं स दृष्टान्तः [[1/1/25]]

तन्त्राधिकरणाभ्युपगमसंस्थितिः सिद्धान्तः [[1/1/26]]

स चतुर्विधः सर्वतन्त्रप्रतितन्त्राधिकरणाभ्युपगमसंस्थित्यर्थान्तरभावात् [[1/1/27]]

सर्वतन्त्राविरुद्धस्तन्त्रेऽधिकृतोऽर्थः सर्वतन्त्रसिद्धान्तः [[1/1/28]]

समानतन्त्रसिद्धःपरतन्त्रसिद्धःप्रतितन्त्रसिद्धान्तः [[1/1/29]]

यत्सिद्धावन्यप्रकरणसिद्धिः सोऽधिकरणसिद्धान्तः [[1/1/30]]

अपरीक्षिताभ्युपगमात्तद्विशेषपरीक्षणमभ्युपगमसिद्धान्तः [[1/1/31]]

प्रतिज्ञाहेतुदाहरणोपनयनिगमनान्यवयवाः [[1/1/32]]

साध्यनिर्देशः प्रतिज्ञा [[1/1/33]]

उदाहरणसाधर्म्यात्साध्यसाधनं हेतुः [[1/1/34]]

तथा वैधर्म्यात् [[1/1/35]]

साध्यसाधर्म्यात्तद्धर्मभावी  दृष्टान्त उदाहरणम् [[1/1/36]]

तद्विपर्ययाद्वा विपरीतम् [[1/1/37]]

उदाहरणापेक्षस्तथेत्युपसंहारो न तथेति वा साध्यस्योपनयः [[1/1/38]]

हेत्वपदेशात्प्रतिज्ञायाः पुनर्वचनं निगमनम्  [[1/1/39]]

अविज्ञाततत्वेऽर्थे कारणोपपत्तितस्तत्त्वज्ञानार्थमूहस्तर्कः मूहस्तर्कः [[1/1/40]]

विमृश्य पक्षप्रतिपक्षाभ्यामर्थावधारणं निर्णयः [[1/1/41]]

== ।।अथ प्रथमाध्याये, द्वितीयमाह्निकम् ।। ==

प्रमाणतर्कसाधनोपालम्भः सिद्धान्ताविरुद्धः पञ्चावयवोवपन्नः पक्षप्रतिपक्षपरिग्रहो वादः[[1/2/1]]

यथोक्तोपपन्नश्छलजातिनिग्रहस्थानसाधनोपालम्भो जल्पः [[1/2/2]]

स प्रतिपक्षस्थापनाहीनो वितण्डा [[1/2/3]]

सव्यभिचारविरुद्धप्रकरणसमसाध्यसमकालातीता हेत्वाभासाः [[1/2/4]]

अनैकान्तिकः सव्यभिचारः [[1/2/5]]

सिद्धान्तमभ्युपेत्य तद्विरोधी विरुद्धः [[1/2/6]]

यस्मात् प्रकरणचिन्ता स निर्णयार्थमपदिष्टः प्रकरणसमः [[1/2/7]]

साध्याविशिष्टः साध्यत्वात्साध्यसमः [[1/2/8]]

कालात्ययापदिष्टः कालातीतः [[1/2/9]]

वचनविघातोऽर्थविकल्पोपपत्त्या छलम् [[1/2/10]]

तत् त्रिविधं वाक्छलं सामान्यच्छलमुपचारच्छलञ्चेति [[Sutra_1_2_11| 1_2_11]]

अविशेषाभिहितेऽर्थे वक्तुरभिप्रायादर्थान्तरकल्पना वाक्छलम् [[Sutra_1_2_12| 1_2_12]]

सम्भवतोऽर्थस्यातिसामान्ययोगादसम्भूतार्थकल्पना सामान्यछलम् [[Sutra_1_2_13| 1_2_13]]

धर्मविकल्पनिर्देशेऽर्थसद्भावप्रतिषेध उपचारच्छलम् [[Sutra_1_2_14| 1_2_14]]

वाक्छलमेवोपचारच्छलं तदविशेषात् [[Sutra_1_2_15| 1_2_15]]

न तदर्थान्तरभावात् [[Sutra_1_2_16| 1_2_16]]

अविशेषे वा किञ्चित्साधर्म्यादेकच्छलप्रसङ्गः [[Sutra_1_2_17| 1_2_17]]

साधर्म्यवैधर्म्याभ्यां प्रत्यवस्थानं जातिः [[Sutra_1_2_18| 1_2_18]]

विप्रतिपत्तिरप्रतिपत्तिश्च निग्रहस्थानम् [[Sutra_1_2_19| 1_2_19]]

तद्विकल्पाज्जातिनिग्रहस्थानबहुत्वम् [[Sutra_1_2_20| 1_2_20]]

== ।। अथ द्वितीयाध्याये, प्रथमाह्निकम् ।। ==

समानानेकधर्माध्यवसायादन्यतरधर्माध्यवसायाद्वा न संशयः [[Sutra_2_1_1| 2_1_1]]

विप्रतिपत्त्यव्यवस्थाध्यवसायाच्च [[Sutra_2_1_2| 2_1_2]]

विप्रतिपत्तौ च सम्प्रतिपत्तेः [[Sutra_2_1_3| 2_1_3]]

अव्यवस्थात्मनि व्यवस्थितत्वाच्चव्यवस्थायाः [[Sutra_2_1_4| 2_1_4]]

तथाऽत्यन्तसंशयस्तद्धर्मसातत्योपपत्तेः [[Sutra_2_1_5| 2_1_5]]

यथोक्ताध्यवसायादेव तद्विशेषापेक्षात् संशये नासंशयो नात्यन्तसंशयो वा [[Sutra_2_1_6| 2_1_6]]

यत्र संशयस्तत्रैवमुत्तरोत्तरप्रसङ्गः [[Sutra_2_1_7| 2_1_7]]

प्रत्यक्षादीनामप्रामाण्यं त्रैकाल्यासिद्धेः [[Sutra_2_1_8| 2_1_8]]

पूर्वहि प्रमाणसिद्धौ नेन्द्रियार्थसन्निकर्षात्प्रत्यक्षोत्पत्तिः [[Sutra_2_1_9| 2_1_9]]

पश्चात् सिद्धौ न प्रमाणेभ्यः प्रमेयसिद्धिः [[Sutra_2_1_10| 2_1_10]]

युगपत्सिद्धौ प्रत्यर्थनियतत्वात् क्रमवृत्तित्वाभावो बुद्धीनाम् [[Sutra_2_1_11| 2_1_11]]

त्रैकाल्यासिद्धेः प्रतिषेधानुपपत्तिः [[Sutra_2_1_12| 2_1_12]]

सर्वप्रमाणप्रतिषेधाच्च प्रतिषेधानुपपत्तिः [[Sutra_2_1_13| 2_1_13]]

तत्प्रामाण्ये वा न सर्वप्रमाणविप्रतिषेधः [[Sutra_2_1_14| 2_1_14]]

त्रैकाल्याप्रतिषेधश्च शब्दादातोद्यसिद्धिवत्तत्सिद्धेः [[Sutra_2_1_15| 2_1_15]]

प्रमेया च तुला प्रामाण्यवत् [[Sutra_2_1_16| 2_1_16]]

प्रमाणतः सिद्धेः प्रमाणानां प्रमाणान्तरसिद्धिप्रसङ्गः [[Sutra_2_1_17| 2_1_17]]

तद्विनिवृत्तेर्वा प्रमाणसिद्धिवत् प्रमेयसिद् [[Sutra_2_1_18| 2_1_18]]

न प्रदीपप्रकाशवत् तत्सिद्धेः [[Sutra_2_1_19| 2_1_19]]

क्वचिन्निवृत्तिदर्शनादनिवृत्तिदर्शनाच्च क्वचिदनेकान्तः [[Sutra_2_1_20| 2_1_20]]

प्रत्यक्षलक्षणानुपपत्तिरसमग्रवचनात् [[Sutra_2_1_21| 2_1_21]]

नात्ममनसोः सन्त्रिकर्षाभावे प्रत्यक्षोत्पत्तिः [[Sutra_2_1_22| 2_1_22]]

दिग्देशकालाकाशेष्वप्येवं प्रसङ्ग [[Sutra_2_1_23| 2_1_23]]

ज्ञानलिङ्गत्वादात्मनो नानवरोधः [[Sutra_2_1_24| 2_1_24]]

तदयौगपद्यलिङ्गत्वाच्च न मनसः [[Sutra_2_1_25| 2_1_25]]

प्रत्यक्षनिमित्तत्वाच्चेन्द्रियार्थयोः सन्त्रिकर्षस्य स्वशब्देन वचनम् [[Sutra_2_1_26| 2_1_26]]

सुप्तव्यासक्तमनसां चेन्द्रियार्थयोः सन्निकर्षनिमित्तत्वात् [[Sutra_2_1_27| 2_1_27]]

तैश्चापदेशो ज्ञानविशेषाणाम् [[Sutra_2_1_28| 2_1_28]]

व्याहतत्वादहेतुः [[Sutra_2_1_29| 2_1_29]]

नार्थविशेषप्राबल्यात् [[Sutra_2_1_30| 2_1_30]]

प्रत्यक्षमनुमानमेकदेशग्रहणादुपलब्धेः [[Sutra_2_1_31| 2_1_31]]

न प्रत्यक्षेण यावत्तावदप्युपलम्भात् [[Sutra_2_1_32| 2_1_32]]

न चैकदेशोपलब्धिरवयविसद्भावात् [[Sutra_2_1_33| 2_1_33]]

साध्यत्वादवयविनि सन्देहः [[Sutra_2_1_34| 2_1_34]]

सर्वाग्रहणमवयव्यसिद्धेः [[Sutra_2_1_35| 2_1_35]]

धारणाकर्षणोपपत्तेश्च [[Sutra_2_1_36| 2_1_36]]

सेनावनवत् ग्रहणामिति चेन्नातीन्द्रियत्वादणूनाम् [[Sutra_2_1_37| 2_1_37]]

रोधोपघातसादृश्येभ्यो व्यभिचारादनुमानमप्रमाणम् [[Sutra_2_1_38| 2_1_38]]

नैकदेशत्राससादृश्येभ्याऽर्थान्तरभावात् [[Sutra_2_1_39| 2_1_39]]

वर्त्तमानाभावः पततः पतितपतितव्यकालोपपत्तेः [[Sutra_2_1_40| 2_1_40]]

तयोरप्यभावो वर्तमानाभावे तदपेक्षत्वात् [[Sutra_2_1_41| 2_1_41]]

नातीतानागतयोरितरेतरापेक्षासिद्धिः [[Sutra_2_1_42| 2_1_42]]

वर्तमानाभावे सर्वाग्रहणम् प्रत्यक्षानुपपत्तेः [[Sutra_2_1_43| 2_1_43]]

कृतताकर्तव्यतोपपत्तेस्तूभयथा ग्रहणम् [[Sutra_2_1_44| 2_1_44]]

अत्यन्तप्रायैकदेशसाधर्म्यादुपमानासिद्धिः [[Sutra_2_1_45| 2_1_45]]

प्रसिद्धसाधर्म्यादुपमानसिद्धेर्यथोक्तदोषानुपपत्तिः [[Sutra_2_1_46| 2_1_46]]

प्रत्यक्षेणाप्रत्यक्षसिद्धेः [[Sutra_2_1_47| 2_1_47]]

नाप्रत्यक्षे गवये प्रमाणार्थमुपमानस्य पश्यामः [[Sutra_2_1_48| 2_1_48]]

तथेत्युपसंहारादुपमानसिद्धेर्नाविशेषः [[Sutra_2_1_49| 2_1_49]]

शब्दोऽनुमानमर्थस्यानुपलब्धेरनुमेयत्वात् [[Sutra_2_1_50| 2_1_50]]

उपलब्धेरद्विप्रवृत्तित्वात् ? [[Sutra_2_1_51| 2_1_51]]

सम्बन्धाच्च ? [[Sutra_2_1_51| 2_1_51]]

आप्तोपदेशसामर्थ्याच्छब्दादर्थसम्प्रत्ययः [[Sutra_2_1_52| 2_1_52]]

पूरणप्रदाहपाटनानुपलब्धेश्च सम्बन्धाभावः [[Sutra_2_1_53| 2_1_53]]

शब्दार्थव्यवस्थानादप्रतिषेधः? [[Sutra_2_1_54| 2_1_54]]

न सामयिकत्वाच्छब्दार्थसम्प्रत्ययस्य [[Sutra_2_1_55| 2_1_55]]

जातिविशेषे चानियमात् [[Sutra_2_1_56| 2_1_56]]

तदप्रमाण्यमनृतव्याघातपुनरुक्तदोषेभ्यः [[Sutra_2_1_57| 2_1_57]]

न कर्मकर्तृसाधनवैगुण्यात् [[Sutra_2_1_58| 2_1_58]]

अभ्युपेत्य कालभेदे दोषवचनात् [[Sutra_2_1_59| 2_1_59]]

अनुवादोपपत्तेश्च [[Sutra_2_1_60| 2_1_60]]

वाक्यविभागस्य चार्थग्रहणात् [[Sutra_2_1_61| 2_1_61]]

विध्यर्थवादानुवादवचनविनियोगात् [[Sutra_2_1_62| 2_1_62]]

विधिर्विधायकः [[Sutra_2_1_63| 2_1_63]]

स्तुतिर्निन्दा परकृतिः पुराकल्प इत्यर्थवादः [[Sutra_2_1_64| 2_1_64]]

विधिविहितस्यानुवचनमनुवादः [[Sutra_2_1_65| 2_1_65]]

नानुवादपुनरुक्तयोर्विशेषः शब्दाभ्यासोपपत्तेः [[Sutra_2_1_66| 2_1_66]]

शीघ्रतरगमनोपदेशवदभ्यासान्नाविशेषः [[Sutra_2_1_67| 2_1_67]]

मन्त्रायुर्वेदप्रामाण्यवच्च तत्प्रामाण्यमाप्तप्रामाण्यात् [[Sutra_2_1_68| 2_1_68]]

== ।। अथ द्वितीयाध्याये द्वितीयमाह्निकम् ।। ==

न चतुष्ट्वमैतिह्यार्थापत्तिसम्भवाभावप्रामाण्यात् [[Sutra_2_2_1| 2_2_1]]

शब्द ऐतिह्यानर्थान्तरभावादनुमानेऽर्थापत्तिसम्भवाभावानर्थान्तरभावाच्चाप्रतिषेधः  [[Sutra_2_2_2| 2_2_2]]

अर्थापत्तिरप्रमाणमनैकान्तिकत्वात्  [[Sutra_2_2_3| 2_2_3]]

अनर्थापत्तावर्थापत्त्यभिमानात्  [[Sutra_2_2_4| 2_2_4]]

प्रतिषेधाप्रामाण्यञ्चानैकान्तिकत्वात्  [[Sutra_2_2_4| 2_2_4]]

तत्प्रामाण्ये वा नार्थापत्त्यप्रामाण्यम्  [[Sutra_2_2_5| 2_2_5]]

नाभावप्रामाण्यं प्रमेयासिद्धेः  [[Sutra_2_2_6| 2_2_6]]

लक्षितेष्वलक्षणलक्षितत्वादलक्षितानां तत्प्रमेयसिद्धिः  [[Sutra_2_2_7| 2_2_7]]

असत्यर्थे नाभाव इति चेत्र, अन्यलक्षणोपपत्तेः  [[Sutra_2_2_8| 2_2_8]]

तत्सिद्धेरलक्षितेष्वहेतुः  [[Sutra_2_2_90| 2_2_90]]

नः लक्षणावस्थितापेक्षासिद्धेः  [[Sutra_2_2_11| 2_2_11]]

प्रागुत्पत्तेरभावोपपत्तेश्च  [[Sutra_2_2_12| 2_2_12]]

आदिमत्त्वादैन्द्रियकत्वात् कृतकवदुपचाराच्च  [[Sutra_2_2_13| 2_2_13]]

नः घटाभावसामान्यनित्यत्वात् नित्येप्वप्यनित्यवदुपचाराच्च  [[Sutra_2_2_14| 2_2_14]]

तत्त्वभाक्तयोर्नानात्वविभागादव्यभिचारः  [[Sutra_2_2_15| 2_2_15]]

सन्तानानुमानविशेषणात्  [[Sutra_2_2_16| 2_2_16]]

कारणद्रव्यस्य प्रदेशशब्देनाभिधानात्  [[Sutra_2_2_17| 2_2_17]]

प्रागुच्चारणादनुपलब्धेरावरणाद्यनुपलब्धेश्च  [[Sutra_2_2_18| 2_2_18]]

तदनुपलब्धेरनुपलम्भादावरणोपत्तिः  [[Sutra_2_2_19| 2_2_19]]

अनुपलम्भादप्यनुपलब्धिसद्भाववन्नावरणानुपपत्तिरनुपलम्भात्  [[Sutra_2_2_20| 2_2_20]]

अनुपलम्भात्मकत्वादनुलब्धेरहेतुः [[Sutra_2_2_21| 2_2_21]]

अस्पर्शत्वात् [[Sutra_2_2_22| 2_2_22]]

न, कर्मानित्यत्वात् [[Sutra_2_2_23| 2_2_23]]

न, अणुनित्यत्वात् [[Sutra_2_2_24| 2_2_24]]

सम्प्रदानात् [[Sutra_2_2_25| 2_2_25]]

तदन्तरालानुपलब्धेरहेतुः [[Sutra_2_2_26| 2_2_26]]

अध्यापनादप्रतिषेधः [[Sutra_2_2_27| 2_2_27]]

उभयोः पक्षयोरन्यतरस्याध्यापनादप्रतिषेधः [[Sutra_2_2_28| 2_2_28]]

अभ्यासात् [[Sutra_2_2_29| 2_2_29]]

नान्यत्वेऽप्यभ्यासस्योपचारात् [[Sutra_2_2_30| 2_2_30]]

अन्यदन्यस्मादनन्यत्वादनन्यदित्यन्यताऽभावः [[Sutra_2_2_31| 2_2_31]]

तदभावे नास्त्यनन्यता, तयोरितरेतरापेक्षसिद्धेः [[Sutra_2_2_32| 2_2_32]]

विनाशकारणानुपलब्धेः [[Sutra_2_2_33| 2_2_33]]

अश्रवणकारणानुपलब्धेः सततश्रवणप्रसङ्गः [[Sutra_2_2_34| 2_2_34]]

उपलभ्यमाने चानुपलब्धेरसत्त्वादनपदेशः [[Sutra_2_2_35| 2_2_35]]

पाणिनिमित्तप्रश्लेषाच्छब्दाभावे नानुपलब्धिः [[Sutra_2_2_36| 2_2_36]]

विनाशकारणानुपलब्धेश्चावस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः [[Sutra_2_2_37| 2_2_37]]

अस्पर्शत्वादप्रतिषेधः [[Sutra_2_2_38| 2_2_38]]

विभक्तयन्तरोपपत्तेश्च समासे [[Sutra_2_2_39| 2_2_39]]

विकारादेशोपदेशात् संशयः [[Sutra_2_2_40| 2_2_40]]

प्रकृतिविवृद्धौ विकारविवृद्धेः [[Sutra_2_2_41| 2_2_41]]

न्यूनसमाधिकोपलब्धेर्विकाराणामहेतुः [[Sutra_2_2_42| 2_2_42]]

द्विविधस्यापि हेतोरभावादसाधनं दृष्टान्तः [[Sutra_2_2_43| 2_2_43]]

नः अतुल्यप्रकृतीनां विकारविकल्पात् [[Sutra_2_2_44| 2_2_44]]

द्रव्यविकारवैषम्यवद्वर्णविकारविकल्पः [[Sutra_2_2_45| 2_2_45]]

न; विकारधर्मानुपपत्तेः [[Sutra_2_2_46| 2_2_46]]

विकारप्राप्तानामपुनरापत्तेः [[Sutra_2_2_47| 2_2_47]]

सुवर्णादीनां पुनरापत्तेरहेतुः [[Sutra_2_2_48| 2_2_48]]

न; तद्विकाराणां सुवर्णभावाव्यतिरेकात् [[Sutra_2_2_49| 2_2_49]]

नित्यत्वेऽविकारादनित्यत्वे चानवस्थानात् [[Sutra_2_2_50| 2_2_50]]

नित्यानामतीन्द्रियत्वात् तद्धर्मविकल्पाच्च वर्णविकाराणामप्रतिषेधः [[Sutra_2_2_51| 2_2_51]]

अनवस्थायित्वे च वर्णोपलब्धिवत्तद्विकारोपपत्तिः [[Sutra_2_2_52| 2_2_52]]

विकारधर्मित्वे नित्यत्वाभावात् कालान्तरे विकारोपपत्तेश्चाप्रतिषेधः [[Sutra_2_2_53| 2_2_53]]

प्रकृत्यनियमाद् [[Sutra_2_2_54| 2_2_54]]

अनियमे नियमान्नानियमः [[Sutra_2_2_55| 2_2_55]]

नियमानियमविरोधादनियमे नियमाच्चाप्रतिषेधः [[Sutra_2_2_56| 2_2_56]]

गुणान्तरापत्त्युपमर्दह्रासवृद्धिलेशश्लेषेभ्यस्तु विकारोपपत्तेर्वर्णविकारः [[Sutra_2_2_57| 2_2_57]]

ते विभक्त्यन्ताः पदम् [[Sutra_2_2_58| 2_2_58]]

व्यक्त्याकृतिजातिसन्निधावुपचारात् संशयः [[Sutra_2_2_59| 2_2_59]]

या शब्दसमूहत्यागपरिग्रहसङ्ख्यावृद्ध्युपचयवर्णसमासानुबन्धानां व्यक्तावुपचाराद् व्यक्तिः [[Sutra_2_2_60| 2_2_60]]

न; तदनवस्थानात् [[Sutra_2_2_61| 2_2_61]]

सहचरणसथानतादर्थ्यवृत्तमानधारणसामीप्ययोगसाधनाधिपत्येभ्यो ब्राह्मणमञ्चकटराजसक्तुचन्दनगङ्गाशाटकान्नपुरुषेप्वतद्भावेऽपि तदुपचारः [[Sutra_2_2_62| 2_2_62]]

आकृतिस्तपदपेक्षत्वात् सत्त्वव्यस्थानसिद्धेः ? [[Sutra_2_2_63| 2_2_63]]

व्यक्त्याकृतियुक्तेऽप्यप्रसङ्गात् प्रोक्षणादीनां मृद्गवके जातिः ? [[Sutra_2_2_63| 2_2_63]]

न, आकृतिव्यक्तयपेक्षत्वाज्जात्यभिव्यक्तेः [[Sutra_2_2_64| 2_2_64]]

व्यक्त्त्याकृतिजातयस्तु पदार्थः [[Sutra_2_2_65| 2_2_65]]

व्यक्तिगुणविशेषाश्रयो मूर्तिः [[Sutra_2_2_66| 2_2_66]]

आकृतिर्जातिलिङ्गाख्या [[Sutra_2_2_67| 2_2_67]]

समानप्रसवात्मिका जातिः [[Sutra_2_2_68| 2_2_68]]

== ।। अथ तृतीयोऽध्याये, प्रथमाह्निकम् ।। ==

दर्शनस्पर्शनाभ्यामेकार्थग्रहणात् [[Sutra_3_1_1| 3_1_1]]

विषयव्यवस्थानात् [[Sutra_3_1_2| 3_1_2]]

तद्व्यवस्थानादेवात्मसद्भावादप्रतिषेधः [[Sutra_3_1_3| 3_1_3]]

शरीरदाहे पातकाभावात् [[Sutra_3_1_4| 3_1_4]]

तदभावः, सात्मकप्रदाहेऽपि तन्नित्यत्वात् [[Sutra_3_1_5| 3_1_5]]

न; कार्याश्रयकर्तृवधात् [[Sutra_3_1_6| 3_1_6]]

सव्यदृष्टस्येतरेण प्रत्यभिज्ञानात् [[Sutra_3_1_7| 3_1_7]]

नैकस्मिन्नासास्थिव्यवहिते द्वित्वाभिमानात् [[Sutra_3_1_8| 3_1_8]]

एकविनाशे द्वितीयाविनाशन्नैकत्वम् [[Sutra_3_1_9| 3_1_9]]

अवयवनाशेऽप्यवयव्युपलब्धेरहेतुः [[Sutra_3_1_10| 3_1_10]]

दृष्टान्तविरोधादप्रतिषेधः [[Sutra_3_1_11| 3_1_11]]

इन्द्रियान्तरविकारात् [[Sutra_3_1_12| 3_1_12]]

नः स्मृतेः स्मर्त्तव्यविषयत्वात् [[Sutra_3_1_13| 3_1_13]]

तदात्मगुणसद्भावादप्रतिषेधः [[Sutra_3_1_14| 3_1_14]]

न; आत्मप्रतिपत्तिहेतूनां मनसि सम्भवात् [[Sutra_3_1_15| 3_1_15]]

ज्ञातुर्ज्ञानसाधनोपपत्तेः संज्ञाभेदमात्रम् [[Sutra_3_1_16| 3_1_16]]

नियमञ्च निरनुमानः[[Sutra_3_1_17| 3_1_17]]

पूर्वाभ्यस्तरस्मृत्यनुबन्धात् जातस्य हर्षभयशोकसम्प्रतिपत्तेः [[Sutra_3_1_18| 3_1_18]]

पद्मादिषु प्रबोधसम्मीलनविकारवत्तद्विकारः [[Sutra_3_1_19| 3_1_19]]

न; उष्णशीतवर्षाकालनिमित्तत्वात् पञ्चात्मकविकाराणाम् [[Sutra_3_1_20| 3_1_20]]

प्रेत्याहाराभ्यासकृतात् स्तन्याभिलाषात् [[Sutra_3_1_21| 3_1_21]]

अयसोऽस्कान्ताभिगमनवत्तदुपसर्पणम् [[Sutra_3_1_22| 3_1_22]]

न; अन्यत्र प्रवृत्त्यभावात् [[Sutra_3_1_23| 3_1_23]]

वीतरागजन्मादर्शनात् [[Sutra_3_1_24| 3_1_24]]

सगुणद्रव्योत्पत्तिवत् तदुत्पत्तिः [[Sutra_3_1_25| 3_1_25]]

न; सङ्कल्पनिमित्तत्वाद्रागादीनाम् [[Sutra_3_1_26| 3_1_26]]

पार्थिवं गुणान्तरोपलब्धेः [[Sutra_3_1_27| 3_1_27]]

पार्थिवाप्यतैजसं तदुणोपलब्धेः [[Sutra_3_1_28| 3_1_28]]

निः श्वासोच्छासोपलब्धेश्चातुभौतिकम् [[Sutra_3_1_29| 3_1_29]]

गन्धक्लेदपाकव्यूहावकाशदानेभ्यः पाञ्चभौतिकम् [[Sutra_3_1_30| 3_1_30]]

श्रुतिप्रामाण्याच्च [[Sutra_3_1_31| 3_1_31]]

कृष्णसारे सत्युपलम्भाद्व्यतिरिच्य चोपलम्भात् संशयः [[Sutra_3_1_32| 3_1_32]]

महदणुग्रहणात् [[Sutra_3_1_33| 3_1_33]]

रश्म्यर्थसन्निकर्षविशेषात् तद्ग्रहणम् [[Sutra_3_1_34| 3_1_34]]

तदनुपलब्धेरहेतुः [[Sutra_3_1_35| 3_1_35]]

नानुमीयमानस्य  प्रत्यक्षतोऽनुपलब्धिरभावहेतुः [[Sutra_3_1_36| 3_1_36]]

द्रव्यगुणधर्मभेदाच्चोपलब्धिनियमः [[Sutra_3_1_37| 3_1_37]]

अनेकद्रव्यसमवायाद्रूपविशेषाच्च रूपोपलब्धिः [[Sutra_3_1_38| 3_1_38]]

कर्मकारितश्चेन्द्रियाणां व्यूहः पुरुषार्थतन्त्रः [[Sutra_3_1_39| 3_1_39]]

माध्यन्दिनोल्काप्रकाशानुपलब्धिवत्तदनुपलब्धिः [[Sutra_3_1_40| 3_1_40]]

न रात्रावप्यनुपलब्धेः [[Sutra_3_1_41| 3_1_41]]

आदर्शोदकयोः प्रसादस्वाभाव्याद्रूपोपलब्धिवत्तदुपलब्धिः [[Sutra_3_1_42| 3_1_42]]

दृष्टानुमितानां नियोगप्रतिषेधानुपपत्तिः [[Sutra_3_1_43| 3_1_43]]

स्थानान्यत्वे नानात्वादवयविनानास्थानत्वाच्च संशयः [[Sutra_3_1_44| 3_1_44]]

त्वगव्यतिरेकात् [[Sutra_3_1_45| 3_1_45]]

न युगपदर्थानुपलब्धेः [[Sutra_3_1_46| 3_1_46]]

विप्रतिषेधाच्च न त्वगेका [[Sutra_3_1_47| 3_1_47]]

इन्द्रियार्थपञ्चत्वात् [[Sutra_3_1_48| 3_1_48]]

न तदर्थबहुत्वात् [[Sutra_3_1_49| 3_1_49]]

गन्धत्वाद्यव्यतिरेकाद् गन्धादीनामप्रतिषेधः [[Sutra_3_1_50| 3_1_50]]

विषयत्वाव्यतिरेकादेकत्वम् [[Sutra_3_1_51| 3_1_51]]

न; बुद्धिलक्षणाधिष्ठानगत्याकृतिजातिपञ्चत्वेभ्यः [[Sutra_3_1_52| 3_1_52]]

भूतगुणविशेषोपलब्धेस्तादात्म्यम् [[Sutra_3_1_53| 3_1_53]]

गन्धरसरूपस्पर्शशब्दानां स्पर्शपर्यन्ताः पृथिव्याः [[Sutra_3_1_54| 3_1_54]]

अप्तेजोवायूनां पूर्वपूर्वम पोह्याकाशस्योत्तरः [[Sutra_3_1_55| 3_1_55]]

न सर्वगुणानुपलब्धेः [[Sutra_3_1_56| 3_1_56]]

एकैकश्येनोत्तरोत्तरगुणसद्भावादुत्तराणां तदनुपलब्धिः [[Sutra_3_1_57| 3_1_57]]

विष्टं ह्यपरं परेण [[Sutra_3_1_58| 3_1_58]]

नः पार्थिवाप्ययोः प्रत्यक्षत्वात् [[Sutra_3_1_59| 3_1_59]]

पूर्वपूर्वगुणोत्कर्षात् तत्तत्प्रधानम् [[Sutra_3_1_60| 3_1_60]]

तद्व्यवस्थानं तु भूयस्त्वात् [[Sutra_3_1_61| 3_1_61]]

सगुणानामिन्द्रियभावात् [[Sutra_3_1_62| 3_1_62]]

तेनैव तस्याग्रहणाच्च [[Sutra_3_1_64| 3_1_64]]

न शब्दगुणोपलब्धेः [[Sutra_3_1_65| 3_1_65]]

तदुपलब्धिरितरेतरद्रव्यगुणवैधर्म्यात् [[Sutra_3_1_66| 3_1_66]]

== ।। अथ तृतीयोऽध्याये द्वितीयमाह्निकम् ।। ==

कर्माकाशसाधर्म्यात् संशयः [[Sutra_3_2_1| 3_2_1]]

विषयप्रत्यभिज्ञानात्  [[Sutra_3_2_2| 3_2_2]]

साध्यसमत्वादहेतुः  [[Sutra_3_2_3| 3_2_3]]

न युगपदग्रहणात्  [[Sutra_3_2_4| 3_2_4]]

अप्रत्यभिज्ञाने च विनाशप्रसङ्गः [[Sutra_3_2_5| 3_2_5]]

क्रमवृत्तित्वादयुगपदग्रहणम्  [[Sutra_3_2_6| 3_2_6]]

अप्रत्यभिज्ञानश्च विषयान्तरव्यासङ्गात्  [[Sutra_3_2_7| 3_2_7]]

नः गत्यभावात्  [[Sutra_3_2_8| 3_2_8]]

स्फटिकान्यत्वाभिमानवत्तदन्यत्वाभिमानः  [[Sutra_3_2_9| 3_2_9]]

स्फटिकेऽप्यपरापरोत्पत्तेः क्षणिकत्वाद्वयक्तीनामहेतुः  [[Sutra_3_2_10| 3_2_10]]

नियमहेत्वभावाद् यथादर्शनमभ्यनुज्ञा  [[Sutra_3_2_11| 3_2_11]]

नः उत्पत्तिविनाशकारणोपलब्धेः  [[Sutra_3_2_12| 3_2_12]]

क्षीरविनाशे कारणानुपलव्धिवद्दध्युत्पत्तिवच्च तदुपपत्तिः  [[Sutra_3_2_13| 3_2_13]]

लिङ्गतो ग्रहणान्ननुपलब्धिः  [[Sutra_3_2_14| 3_2_14]]

न पयसः परिणामगुणान्तरप्रादुर्भावात्  [[Sutra_3_2_15| 3_2_15]]

व्यूहान्तराद् द्रव्यान्तरोत्पत्तिदर्शनं पूर्वद्रव्यनिवृत्तेरनुमानम्  [[Sutra_3_2_16| 3_2_16]]

क्वचिद्विनाशकरणानुपलब्धेः क्वचिच्चोपलब्धेरनेकान्तः  [[Sutra_3_2_17| 3_2_17]]

नेन्द्रियार्थयोस्तद्विनाशेऽपि ज्ञानावस्थानात् [[Sutra_3_2_18| 3_2_18]]

युगपज्ज्ञेयानुपलब्धेश्च न मनसः  [[Sutra_3_2_19| 3_2_19]]

तदात्मगुणत्वेऽपि तुल्यम् [[Sutra_3_2_20| 3_2_20]]

इन्द्रियैर्मनसः सन्निकर्षाभावात् तदनुत्पत्तिः [[Sutra_3_2_21| 3_2_21]]

न; उत्पत्तिकारणानपदेशात् [[Sutra_3_2_22| 3_2_22]]

विनाशकारणानुपलब्धेश्चावस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः [[Sutra_3_2_23| 3_2_23]]

अनित्यत्वग्रहाद् बुद्धेर्बुर्द्धयन्तराद्विनाशः शब्दवत् [[Sutra_3_2_24| 3_2_24]]

ज्ञानसमवेतात्मप्रदेशसन्निकर्षान्मनसः स्मृत्युत्पत्तेर्न युगपदुत्पत्तिः [[Sutra_3_2_25| 3_2_25]]

न; अन्तः शरीरवृत्तित्वान्मनसः [[Sutra_3_2_26| 3_2_26]]

साध्यत्वादहेतुः [[Sutra_3_2_27| 3_2_27]]

स्मरतः शरीरधारणोपपत्तेरप्रतिषेधः [[Sutra_3_2_28| 3_2_28]]

न तदाशुगतित्वान्मनसः [[Sutra_3_2_29| 3_2_29]]

न; स्मरणकालानियात् [[Sutra_3_2_30| 3_2_30]]

आत्मप्रेरणयदृच्छाज्ञताभिश्च न संयोगविशेषः [[Sutra_3_2_31| 3_2_31]]

व्यासक्तमनसः पादव्यथनेन संयोगविशेषेण समानम् [[Sutra_3_2_32| 3_2_32]]

प्रणिधानलिङ्गदिज्ञानानामयुपद्भावादयुगपदस्मरणम् [[Sutra_3_2_33| 3_2_33]]

ज्ञस्येच्छाद्वेषनिमित्तित्वादारम्भनिवृत्त्योः [[Sutra_3_2_34| 3_2_34]]

तल्ल्ङ्गित्वादिच्छाद्वेषयोः पार्थिवाद्येप्वप्रतिषेधः [[Sutra_3_2_35| 3_2_35]]

परश्वादिष्वारम्भनिवृत्तिदर्शनात् [[Sutra_3_2_36| 3_2_36]]

नियमानियमौ तु तद्विशेषकौ [[Sutra_3_2_37| 3_2_37]]

यथोक्तहेतुत्वात् पारतन्त्र्यादकृताभ्यागमाच्च न मनसः [[Sutra_3_2_38| 3_2_38]]

प्रणिधाननिबन्धाभ्यासलिङ्गलक्षणसादृश्यपरिग्रहणाश्रयाश्रितसम्बन्धानन्तर्यवियोगैककार्यविरोधातिशयप्राप्तिव्यवधानसुखदुःखेच्छाद्वेषभयाऽर्थित्वक्रियारागधर्माधर्मनिमित्तेभ्यः [[Sutra_3_2_39| 3_2_39]]

कर्मानवस्थायिग्रहणात् [[Sutra_3_2_40| 3_2_40]]

अव्यक्तग्रहणमनवस्थायित्वात् विद्युत्सम्पाते रूपाद्यव्यक्तग्रहणवत् [[Sutra_3_2_41| 3_2_41]]

हेतूपादानात् प्रतिषेद्धव्याभ्यनुज्ञा [[Sutra_3_2_42| 3_2_42]]

प्रदीपार्च्चिषः सन्तत्यभिव्यक्त ग्रहणवत् तद्ग्रहणम्  [[Sutra_3_2_43| 3_2_43]]

द्रव्ये स्वगुणपरगुणोपलब्धेः संशयः [[Sutra_3_2_44| 3_2_44]]

यावच्छरीरभावित्वाद् रूपादीनाम् [[Sutra_3_2_45| 3_2_45]]

नः पाकगुणान्तरोत्पत्तेः [[Sutra_3_2_46| 3_2_46]]

प्रतिद्वन्द्विसिद्धेः पाकजानामप्रतिषेधः [[Sutra_3_2_47| 3_2_47]]

शरीरव्यापित्वात् [[Sutra_3_2_48| 3_2_48]]

नः केशनखादिप्वनुपलब्धेः [[Sutra_3_2_49| 3_2_49]]

त्वक्पर्यन्तत्वाच्छरीरस्य केशनखादि एव प्रसङ्गः [[Sutra_3_2_50| 3_2_50]]

शरीरगुणवैधर्म्यात् [[Sutra_3_2_51| 3_2_51]]

नः रूपादीनामितरेतरवैधर्म्यात् [[Sutra_3_2_52| 3_2_52]]

ऐन्द्रियकत्वाद् रूपादीनामप्रतिषेधः [[Sutra_3_2_53| 3_2_53]]

ज्ञानायौगपद्यादेकं मनः [[Sutra_3_2_54| 3_2_54]]

नः युगपदनेकक्रियोपलब्धेः [[Sutra_3_2_55| 3_2_55]]

अलातकचक्रदर्शनवत्तदुपलब्धिराशुसञ्चरात्  [[Sutra_3_2_56| 3_2_56]]

यथोक्तहेतुत्वाच्चाणु [[Sutra_3_2_57| 3_2_57]]

पूर्वकृतफलानुबन्धात्तदुत्पत्तिः [[Sutra_3_2_58| 3_2_58]]

भूतेभ्यो मूर्त्त्युपादानवत् तदुपादानम् [[Sutra_3_2_59| 3_2_59]]

नः साध्यसमत्वात् [[Sutra_3_2_60| 3_2_60]]

न; उत्पत्तिनिमित्तत्वान्मातापित्रोः [[Sutra_3_2_61| 3_2_61]]

तथाहारस्य [[Sutra_3_2_62| 3_2_62]]

प्राप्तौ चानियमात् [[Sutra_3_2_63| 3_2_63]]

शरीरोत्पत्तिनिमित्तवत् संयोगात्पत्तिनिमित्तं कर्म [[Sutra_3_2_64| 3_2_64]]

एतेनानियमः प्रयुक्तः [[Sutra_3_2_65| 3_2_65]]

तददृष्टकारितमिति चेत् । पुनस्तत्प्रसङ्गोऽपवर्गे [[Sutra_3_2_66| 3_2_66]]

मनः कर्मनिमित्तात्वाच्च संयोगानुच्छेदः [[Sutra_3_2_67| 3_2_67]]

नित्यत्वप्रसङ्गश्च प्रायेणानुपपत्तेः [[Sutra_3_2_68| 3_2_68]]

अणुश्यामतानित्यत्ववदेतत् स्यात् [[Sutra_3_2_69| 3_2_69]]

नः अकृताभ्यागमप्रसङ्गात्  [[Sutra_3_2_70| 3_2_70]]

== ।। अथ चतुर्थोऽध्याये, प्रथमाह्निकम् ।। ==

प्रवृत्तिर्यथोक्ता [[Sutra_4_1_1| 4_1_1]]

तथा दोषाः [[Sutra_4_1_2| 4_1_2]]

तत्त्रैराश्यं रागद्वेषमोहार्थान्तरभावात् [[Sutra_4_1_3| 4_1_3]]

नैकप्रत्यनीकभावात् [[Sutra_4_1_4| 4_1_4]]

व्यभिचारादहेतुः [[Sutra_4_1_5| 4_1_5]]

तेषां मोहः पापीयान्नामूढस्येतरोत्पत्तेः [[Sutra_4_1_6| 4_1_6]]

निमित्तनैमित्तकभावादर्थान्तरभावो दोषेभ्यः [[Sutra_4_1_7| 4_1_7]]

न दोषलक्षणावरोधान्मोहस्य [[Sutra_4_1_8| 4_1_8]]

निमित्तनैमित्तिकोपपतेश्च तुल्यजातीयानामप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_9| 4_1_9]]

आत्मनित्यत्वे प्रेत्यभावसिद्धिः [[Sutra_4_1_10| 4_1_10]]

व्यक्ताद्वयक्तानां प्रत्यक्षप्रामाण्यात् [[Sutra_4_1_11| 4_1_11]]

नः घटाद् घटानिष्पत्तेः [[Sutra_4_1_12| 4_1_12]]

व्यक्ताद् घटनिष्पत्तेरप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_13| 4_1_13]]

अभावाद्भावोत्पत्तिर्नानुपमृद्य प्रादुर्भावात् [[Sutra_4_1_14| 4_1_14]]

व्याघातादप्रयोगः [[Sutra_4_1_15| 4_1_15]]

नः अतीतानागतयोः कारकशब्दप्रयोगात् [[Sutra_4_1_16| 4_1_16]]

न विनष्टेभ्योऽनिष्पत्तेः [[Sutra_4_1_17| 4_1_17]]

क्रमनिर्देशादप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_18| 4_1_18]]

ईश्वरः कारणं पुरुषकर्माफल्यदर्शनात् [[Sutra_4_1_19| 4_1_19]]

नः पुरुषकर्माभावे फलानिष्पत्तेः [[Sutra_4_1_20| 4_1_20]]

तत्कारितत्वादहेतुः [[Sutra_4_1_21| 4_1_21]]

अनिमित्ततो भावोत्पत्तिः, कण्टकतैक्ष्ण्यादिदर्शनात् [[Sutra_4_1_22| 4_1_22]]

अनिमित्तनिमित्तत्वान्नानिमित्ततः [[Sutra_4_1_23| 4_1_23]]

निमित्तानिमित्तयोरर्थान्तरभावादप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_24| 4_1_24]]

सर्वमनित्यमुत्पत्तिविनाशधर्मकत्वात् [[Sutra_4_1_25| 4_1_25]]

नानित्यतानित्यत्वात् [[Sutra_4_1_26| 4_1_26]]

तदनित्यत्वमग्रेर्दाह्यं विनाश्यानुविनाशवत् [[Sutra_4_1_27| 4_1_27]]

नित्यस्याप्रत्याख्यानं यथोपलब्धिव्यवस्थानात् [[Sutra_4_1_28| 4_1_28]]

सर्व नित्यं पञ्चभूतनित्यत्वात् [[Sutra_4_1_29| 4_1_29]]

नोत्पत्तिविनाशकारणोपलब्धेः [[Sutra_4_1_30| 4_1_30]]

न व्यवस्थानुपपत्ते [[Sutra_4_1_31| 4_1_31]]

सर्वं पृथक्, भावलक्षणपृथक्त्वात [[Sutra_4_1_32| 4_1_32]]

न, अनेकलक्षणैरेकभावनुष्पत्तेः [[Sutra_4_1_33| 4_1_33]]

लक्षणव्यवस्थानादेवाप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_34| 4_1_34]]

सर्वमभावो भावेश्वितरेतराभावसिद्धेः [[Sutra_4_1_35| 4_1_35]]

न. स्वभावसिद्धेर्भावानाम्  [[Sutra_4_1_36| 4_1_36]]

न स्वभावसिद्धिरापेक्षिकत्वात् [[Sutra_4_1_37| 4_1_37]]

व्याहतत्वादयुक्तम् [[Sutra_4_1_38| 4_1_38]]

सङ्ख्यैकान्तासिद्धिः कारणानुपपत्त्युपपत्तिभ्याम् [[Sutra_4_1_39| 4_1_39]]

न कारणावयवभावात् [[Sutra_4_1_40| 4_1_40]]

निरवयवत्वादहेतुः [[Sutra_4_1_41| 4_1_41]]

सद्यः कालान्तरे च फलनिष्पत्तेः संशयः [[Sutra_4_1_42| 4_1_42]]

कालान्तरेणानिष्पत्तिहेतुविनाशात् [[Sutra_4_1_43| 4_1_43]]

प्रा‌ङ्निष्पत्तेर्वृक्षफलवत्तत् स्यात्  [[Sutra_4_1_44| 4_1_44]]

नासन्न सन्न सदसत्, सदसतोवैधर्म्यात्  [[Sutra_4_1_45| 4_1_45]]

उत्पादव्ययदर्शनात्  [[Sutra_4_1_46| 4_1_46]]

बुद्धिसिद्धं तु तदसत् [[Sutra_4_1_47| 4_1_47]]

आश्रयव्यतिरेकाद् वृक्षफलोत्पत्तिवदित्यहेतुः [[Sutra_4_1_48| 4_1_48]]

प्रीतेरात्माश्रयत्वादप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_40| 4_1_40]]

न पुश्पशुस्त्रीपरिच्छेदहिरण्यात्रादिफलनिर्देशात् [[Sutra_4_1_50| 4_1_50]]

तत्सम्बन्धात् फलनिष्पत्तेस्तेषु फलवदुपचारः [[Sutra_4_1_51| 4_1_51]]

विविधबाधनायोगाद् दुःखमेव जन्मोत्पत्तिः [[Sutra_4_1_5| 4_1_5]]

नः सुखस्याप्यन्तरालनिष्पत्तेः [[Sutra_4_1_52| 4_1_52]]

बाधनाऽनिवृत्तेवेदयतः पर्येषणदोषादप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_53| 4_1_53]]

दुःखविकल्पे सुखाभिमानाच्च [[Sutra_4_1_54| 4_1_54]]

ऋणक्लेशप्रवृत्त्यनुबन्धादपवर्गाभावः [[Sutra_4_1_55| 4_1_55]]

प्रधानशब्दानुपपत्तेर्गुणशब्देनानुवादो निन्दाप्रशंसोपपत्तेः [[Sutra_4_1_56| 4_1_56]]

समारोपणादात्मन्यप्रतिषेधः [[Sutra_4_1_57| 4_1_57]]

पात्रचयान्तानुपपत्तेश्च फलाभावः [[Sutra_4_1_58| 4_1_58]]

सुषुप्तस्य स्वप्रादर्शन क्लेशाभावादपवर्गः [[Sutra_4_1_59| 4_1_59]]

न प्रवृत्तिः प्रतिसन्धानाय हीनक्लेशस्य [[Sutra_4_1_60| 4_1_60]]

न क्लेशसन्ततेः स्वाभाविकत्वात् [[Sutra_4_1_61| 4_1_61]]

प्रागुत्पत्तेरभावानित्यतववत् स्वाभाविकेऽप्यनित्यत्वम् [[Sutra_4_1_62| 4_1_62]]

अणुश्यामताऽनित्यत्ववद्वा [[Sutra_4_1_63| 4_1_63]]

न सङ्कल्पनिमित्तत्वाच्च रागादीनाम् [[Sutra_4_1_64| 4_1_64]]

== ।। अथ चतुर्थोऽध्याये द्वितीयमाह्निकम् ।। ==

दोषमित्तानां तत्त्वज्ञानादहङ्कारनिवृत्तिः [[Sutra_4_2_1| 4_2_1]]

दोषनिमित्तं रूपादयो विषयाः सङ्कल्पकृताः [[Sutra_4_2_2| 4_2_2]]

तन्निमित्तं त्वमवयव्यभिमानः [[Sutra_4_2_3| 4_2_3]]

विद्याऽविद्याद्वैविध्यात् संशयः [[Sutra_4_2_4| 4_2_4]]

तदसंशयः पूर्वहेतुप्रसिद्धत्वात् [[Sutra_4_2_5| 4_2_5]]

वृत्त्यनुपपत्तेरपि तर्हि न संशयः [[Sutra_4_2_6| 4_2_6]]

कृत्स्त्रैकदेशावृत्तित्वादवयवानामवयव्यभावः ।[[Sutra_4_2_7| 4_2_7]]

तेषु चावृत्तेरवयव्यभावः [[Sutra_4_2_8| 4_2_8]]

पृथक् चावयवेभ्योऽवृत्तेः [[Sutra_4_2_9| 4_2_9]]

न चावयव्यवयवाः [[Sutra_4_2_10| 4_2_10]]

एकस्मिन् भेदाभावाद् भेदशब्दप्रयोगानुपपत्तेरप्रश्नः [[Sutra_4_2_11| 4_2_11]]

अवयवान्तरभावेऽप्यवृत्तेरहेतुः [[Sutra_4_2_12| 4_2_12]]

केशसमूहे तैमिरिकोपलब्धिवत्तदुपलब्धिः [[Sutra_4_2_13| 4_2_13]]

स्वविषयानतिक्रमेणेन्द्रियस्य पटुमन्दभावाद् [[Sutra_4_2_14| 4_2_14]]

विषयग्रहणस्य तथाभावो नाविषये प्रवृत्तिः [[Sutra_4_2_15| 4_2_15]]

अवयवावयविप्रसङ्गश्चैवमाप्रलयात् [[Sutra_4_2_16| 4_2_16]]

न प्रलयोऽणुसद्भावात् [[Sutra_4_2_17| 4_2_17]]

परं वा त्रुटेः [[Sutra_4_2_18| 4_2_18]]

आकाशव्यतिभेदात् तदनुपपत्तिः [[Sutra_4_2_19| 4_2_19]]

आकाशासर्वगतत्वं वा  [[Sutra_4_2_20| 4_2_20]]

अन्त-र्बहिश्च कार्यद्रव्यस्य कारणान्तरवचनादकार्ये तदभावः [[Sutra_4_2_21| 4_2_21]]

शब्दसंयोगाविभवाच्च्च सर्वगतम् [[Sutra_4_2_22| 4_2_22]]

अव्यूहाविष्टम्भविभुत्वानि चाकाशधर्माः [[Sutra_4_2_23| 4_2_23]]

मूर्त्तिमताञ्च संस्थानोपपत्तरेवयवसद्भावः [[Sutra_4_2_24| 4_2_24]]

संयोगोपपत्तेश्च [[Sutra_4_2_25| 4_2_25]]

अनवस्थाकारित्वादनवस्थानुपपत्तेश्चाप्रतिषेधः [[Sutra_4_2_26| 4_2_26]]

बुद्धया विवेचनात्तु भावानां याथात्म्यानुपलब्धिस्तन्त्वपकर्षणे पटसद्भावानुपलब्धिवत् तदनुपलब्धिः [[Sutra_4_2_27| 4_2_27]]

व्याहतत्वादहेतुः [[Sutra_4_2_28| 4_2_28]]

तदाश्रयत्वादपृथग्ग्रहणम् [[Sutra_4_2_29| 4_2_29]]

प्रमाणतश्चाऽर्थप्रतिपत्तेः [[Sutra_4_2_30| 4_2_30]]

प्रमाणानुपपत्त्युपपत्तिभ्याम् [[Sutra_4_2_31| 4_2_31]]

स्वप्रविषयाभिमानवदयं प्रमाणप्रमेयाभिमानः [[Sutra_4_2_32| 4_2_32]]

मायागन्धर्वनगरमृगतृष्णिकावद्वा [[Sutra_4_2_33| 4_2_33]]

हेत्वभावादसिद्धिः [[Sutra_4_2_34| 4_2_34]]

स्मृतिसङ्कल्पवच्च स्वप्नविषयाभिमानः [[Sutra_4_2_35| 4_2_35]]

मिथ्योपलब्धिविनाशस्तत्त्वज्ञानात् स्वप्नविषयाभिमानप्रणाशवत् प्रतिबोधे [[Sutra_4_2_36| 4_2_36]]

बुद्धेश्चैवं निमित्तसद्भावोपलम्भात् । तत्त्वप्रधानभेदाच्च मिथ्याबुद्धेद्वैविध्योपपत्तिः [[Sutra_4_2_37| 4_2_37]]

समाधिविशेषाभ्यासात् [[Sutra_4_2_38| 4_2_38]]

नार्थविशेषप्राबल्यात् [[Sutra_4_2_39| 4_2_39]]

क्षुदादिभिः प्रवर्तनाच्च [[Sutra_4_2_40| 4_2_40]]

पूर्वकृतफलानुबन्धात् तदुत्पत्तिः [[Sutra_4_2_41| 4_2_41]]

अरण्यगुहापुलिनादिषु योगाभ्यासोपदेशः [[Sutra_4_2_42| 4_2_42]]

अपवर्गेऽप्येवं प्रसङ्गः [[Sutra_4_2_43| 4_2_43]]

न, निष्पन्नावश्यम्भावित्वात् [[Sutra_4_2_44| 4_2_44]]

तदभावश्चापवर्गे [[Sutra_4_2_45| 4_2_45]]

तदर्थ यमनियमाभ्यामात्मसंस्करो योगाच्चाध्यात्मविध्युपायैः [[Sutra_4_2_46| 4_2_46]]

ज्ञानग्रहणाभ्यासस्तद्विद्यैश्च सह संवादः [[Sutra_4_2_47| 4_2_47]]

तं शिष्यगुरुसब्रह्मचारिविशिष्टश्रेयोऽर्थिभिरनसूयिभिरभ्युपेयात् [[Sutra_4_2_48| 4_2_48]]

प्रतिपक्षहीनमपि वा प्रयोजनार्थमर्थित्वे [[Sutra_4_2_49| 4_2_49]]

तत्त्वाध्यवसायसंरक्षणार्थ जल्पवितण्डे बीजप्ररोहसंरक्षणार्थ कण्टकशाखावरणवत् [[Sutra_4_2_50| 4_2_50]]

ताभ्यां विगृह्य कथनम् [[Sutra_4_2_51| 4_2_51]]

== ।। अथ पञ्चमोऽध्याये, प्रथमाह्निकम् ।। ==

साधर्म्यवैधर्म्योत्कर्षापकर्षवर्ण्यावर्ण्यविकल्पसाध्यप्राप्त्यप्राप्तिप्रसङ्गप्रतिदृष्टान्तानुत्पत्तिसंशयप्रकरणहेत्वर्थापत्त्यविशेषोपपत्त्युपलब्ध्यनुपलब्धिनित्यानित्यकार्यसमाः [[Sutra_5_1_1| 5_1_1]]

साधर्म्यवैधर्म्याभ्यामुपसंहारे तद्धर्मविपर्ययोगपत्तेः साधर्म्यवैधर्म्यसमौ [[Sutra_5_1_2| 5_1_2]]

गोत्वाद् गोसिद्धिवत् तत्सिद्धिः [[Sutra_5_1_3| 5_1_3]]

साध्यदृष्टान्तयोधर्मविकल्पादुभयसाध्यत्वाच्चोत्कर्षापकर्षवर्यावर्ण्यविकल्पसाध्यसमाः [[Sutra_5_1_4| 5_1_4]]

किञ्चित्साधर्म्यादुपसंहारसिद्धेर्वेधर्म्यादप्रतिषेधः [[Sutra_5_1_5| 5_1_5]]

साध्यातिदेशाच्च दृष्टान्तोपपत्तेः [[Sutra_5_1_6| 5_1_6]]

प्राप्य साध्यमप्राप्य वा हेतोः प्राप्त्या अविशिष्टत्वादप्राप्त्या असाधकत्वाच्च प्राप्त्यप्राप्तिसमौ [[Sutra_5_1_7| 5_1_7]]

घटादिनिष्पत्तिदर्शनात् पीडने चाभिचारादप्रतिषेधः [[Sutra_5_1_8| 5_1_8]]

दृष्टान्तस्य कारणानपदेशात् प्रत्यवस्थानाच्च प्रतिदृष्टान्तेन प्रसङ्गप्रतिदृष्टान्तसमौ [[Sutra_5_1_9| 5_1_9]]

प्रदीपोपादानप्रसङ्गनिवृत्तिवत्तद्विनिवृत्तिः [[Sutra_5_1_10| 5_1_10]]

प्रतिदृष्टान्तहेतुत्वे च नाहेतुर्दृष्टान्तः [[Sutra_5_1_11| 5_1_11]]

प्रागुत्पत्तेः कारणाभावादनुत्पत्तिसमयः [[Sutra_5_1_12| 5_1_12]]

तथाभावादुत्पन्नस्य कारणोपपत्तेर्न कारणप्रतिषेधः [[Sutra_5_1_13| 5_1_13]]

सामान्यदृष्टान्तयोरैन्द्रियकत्वे समाने नित्यानित्यसाधर्म्यात् संशयसमः [[Sutra_5_1_14| 5_1_14]]

साधर्म्यात् संशये न संशयो वैधर्म्यादुभयथा वा संशयोऽत्यन्तसंशयप्रसङ्गो नित्यत्वानभ्युपगमाच्च सामान्यस्याप्रतिषेधः [[Sutra_5_1_15| 5_1_15]]

उभयसाधर्म्यात् प्रक्रियासिद्धेः प्रकरणसमः [[Sutra_5_1_16| 5_1_16]]

प्रतिपक्षात् प्रकरणसिद्धेः प्रतिषेधानुपपत्तिः प्रतिपक्षोपपत्तेः [[Sutra_5_1_17| 5_1_17]]

त्रैकाल्यासिद्धेर्हेतोरहेतुसमः [[Sutra_5_1_18| 5_1_18]]

न हेतुतः साध्यसिद्धेस्त्रैकाल्यासिद्धिः [[Sutra_5_1_19| 5_1_19]]

प्रतिषेधानुपपत्तेश्च प्रतिषेध्याप्रतिषेधः [[Sutra_5_1_20| 5_1_20]]

अर्थापत्तितः प्रतिपक्षसिद्धेरर्थापत्तिसमः  [[Sutra_5_1_21| 5_1_21]]

अनुक्तस्यार्थापत्तेः पक्षहानेरुपपत्तिरनुक्तत्वादनैकान्तिकत्वाच्चार्थापत्तेः  [[Sutra_5_1_22| 5_1_22]]

एकधर्मोपपत्तेरविशेष सर्वाविशेषप्रसङ्गात् सद्भावोपपत्तेरविशेषसमः  [[Sutra_5_1_23| 5_1_23]]

क्कचिद्धर्मानुपपत्तेः क्वचिच्चोपपत्तेः प्रतिषेधाभावः  [[Sutra_5_1_24| 5_1_24]]

उभयकारणोपपत्तेरुपपत्तिसमः  [[Sutra_5_1_25| 5_1_25]]

उपपत्तिकारणाभ्यनुज्ञानादप्रतिषेधः  [[Sutra_5_1_26| 5_1_26]]

निर्दिष्टकारणाभावेऽप्युपलम्भादुपलब्धिसमः  [[Sutra_5_1_27| 5_1_27]]

कारणान्तरादपि तद्धर्मोपपत्तेप्रतिषेधः  [[Sutra_5_1_28| 5_1_28]]

तदनुपलब्धेरनुपलम्भादभावसिद्धौ तद्विपरीतोपपत्तेरनुपलब्धिसमः  [[Sutra_5_1_29| 5_1_29]]

अनुपलम्भात्मकत्वादनुपलब्धेरहेतुः  [[Sutra_5_1_30| 5_1_30]]

ज्ञानविकल्पनाञ्च भावाभावसंवेदनादध्यात्मम् [[Sutra_5_1_31| 5_1_31]]

साधर्म्यात् तुल्यधर्मोपपत्तेः सर्वानित्यत्वप्रसङ्गादनित्यसमः [[Sutra_5_1_32| 5_1_32]]

साधर्म्यादसिद्धेः प्रतिषेधासिद्धिः प्रतिषेध्यसाधर्म्याच्च [[Sutra_5_1_33| 5_1_33]]

दृष्टान्ते च साध्यसाधनभावेन प्रज्ञातस्य धर्मस्य हेतुत्वात्तस्य चोभयथाभावान्नाविशेषः [[Sutra_5_1_34| 5_1_34]]

नित्यमनित्यभावादनित्ये नित्यत्वोपपत्तेर्नित्यसमः [[Sutra_5_1_35| 5_1_35]]

प्रतिषेध्ये नित्यमनित्यभावादनित्येऽनित्यत्वोपपत्तेः प्रतिषेधाभावः [[Sutra_5_1_36| 5_1_36]]

प्रयत्नकार्यानेकत्वात् कार्यसमः [[Sutra_5_1_37| 5_1_37]]

कार्यान्यत्वे प्रयत्नाहेतुत्वमनुपलब्धिकरणोपपत्तेः [[Sutra_5_1_38| 5_1_38]]

प्रतिषेधेऽपि समानो दोषः [[Sutra_5_1_39| 5_1_39]]

सर्वत्रैवम् [[Sutra_5_1_40| 5_1_40]]

प्रतिषेधविप्रतिषेधे प्रतिषेधदोषवद्दोषः [[Sutra_5_1_41| 5_1_41]]

प्रतिषेधं सदोषमभ्युपेत्य प्रतिषेधविप्रतिषेधे समानो दोषप्रसङ्गो मतानुज्ञा [[Sutra_5_1_42| 5_1_42]]

स्वपक्षलक्षणापेक्षोपपत्त्युपसंहारे हेतुनिर्देशे परपक्षदोषाभ्युपगमात् समानो दोषः [[Sutra_5_1_43| 5_1_43]]

== ।। अथ पञ्चमोऽध्याये, द्वितीयमाह्निकम् ।। ==

प्रतिज्ञाहानिः प्रतिज्ञान्तरं प्रतिज्ञाविरोधः प्रतिज्ञासंन्यासो हेत्वन्तरमर्थान्तरं निरर्थकमविज्ञातार्थमपार्थकमप्राप्तकालं न्यूनमधिकं पुनरुक्तमननुभाषणमज्ञानमप्रतिभा विक्षेपो मतानुज्ञापर्यनुयोजयोपेक्षणं निरनुयोज्यानुयोगोऽपसिद्धान्तो हेत्वाभासाश्च निग्रहस्थानानि [[Sutra_5_2_1| 5_2_1]]

प्रतिदृष्टान्तधर्माभ्यनुज्ञा स्वदृष्टान्ते प्रतिज्ञाहानिः  [[Sutra_5_2_2| 5_2_2]]

प्रतिज्ञातार्थप्रतिषेधे धर्मविकल्पात्तदर्थनिर्देशः प्रतिज्ञान्तरम्  [[Sutra_5_2_3| 5_2_3]]

प्रतिज्ञाहेत्वोर्विरोधः प्रतिज्ञाविरोधः  [[Sutra_5_2_4| 5_2_4]]

पक्षप्रतिषेधे प्रतिज्ञातार्थापनयनं प्रतिज्ञासंन्यासः  [[Sutra_5_2_5| 5_2_5]]

अविशेषोक्ते हैतौ प्रतिषिद्धे विशेषमिच्छतो हेत्वन्तरम्  [[Sutra_5_2_6| 5_2_6]]

प्रकृतादर्थादप्रतिसम्बद्धार्थमर्थान्तरम्  [[Sutra_5_2_7| 5_2_7]]

वर्णक्रमनिर्देशवन्निरर्थकम्  [[Sutra_5_2_8| 5_2_8]]

परिषत्प्रतिवादिभ्यां त्रिरभिहितमप्यविज्ञातमविज्ञातार्थकम्  [[Sutra_5_2_9| 5_2_9]]

पौर्वापर्यायोगादप्रतिसम्बद्धार्थमपार्थकम्  [[Sutra_5_2_10| 5_2_10]]

अवयवविपर्यासवचनमप्राप्तकालम् [[Sutra_5_2_11| 5_2_11]]

हीनमन्यतमेनाप्यवयवेन न्यूनम् [[Sutra_5_2_12| 5_2_12]]

हेतूदाहरणाधिकमधिकम् [[Sutra_5_2_13| 5_2_13]]

शब्दार्थयोः पुनर्वचनं पुनरुक्तमन्यत्रानुवादात् [[Sutra_5_2_14| 5_2_14]]

अर्थादापन्नस्य स्वशब्देन पुनर्वचनम् [[Sutra_5_2_15| 5_2_15]]

विज्ञातस्य परिषदा त्रिरभिहितस्याप्यनुच्चारणमननुभाषणम् [[Sutra_5_2_16| 5_2_16]]

अविज्ञातञ्चाज्ञानम् [[Sutra_5_2_17| 5_2_17]]

उत्तरस्याप्रतिपत्तिरप्रतिभा [[Sutra_5_2_18| 5_2_18]]

कार्यव्यासङ्गात् कथाविच्छेदो विक्षेपः [[Sutra_5_2_19| 5_2_19]]

स्वपक्षदोषाभ्युपगमात् परपक्षदोषप्रसङ्गो मतानुज्ञा [[Sutra_5_2_20| 5_2_20]]

निग्रहस्थानप्राप्तस्यानिग्रहः पर्यनुयोज्योपेक्षणम् [[Sutra_5_2_21| 5_2_21]]

अनिग्रहस्थाने निग्रहस्थानाभियोगो निरनुयोज्यानुयोगः [[Sutra_5_2_22| 5_2_22]]

सिद्धान्तमभ्युपेत्यानियमात् कथाप्रसङ्गोऽपसिद्धान्तः [[Sutra_5_2_23| 5_2_23]]

हेत्वाभासाश्च यथोक्ताः [[Sutra_5_2_24| 5_2_24]]