Sutra 5 1 12

From IKS BHU
Revision as of 01:40, 18 April 2025 by imported>Vij (Added/updated by bot page Sutra_5_1_12)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Jump to navigation Jump to search

Sutra 5_1_12

Original Text:

प्रागुत्पत्तेः कारणाभावादनुत्पत्तिसमयः

Word-by-Word Breakdown

Sanskrit Term Transliteration Hindi Meaning English Meaning
प्राक् prāk पहले before उत्पत्तेः utpatteḥ उत्पत्ति की of origination कारण-अभावात् kāraṇa-abhāvāt कारण के अभाव के कारण due to absence of cause अनुत्पत्ति-समयः anutpatti-samayaḥ उत्पत्ति न होने की स्थिति state of non-origination

Concept List

  • प्राक्-उत्पत्तिः (prior origination)
  • कारण-अभावः (absence of cause)
  • अनुत्पत्ति-समयः (state of non-origination)

Subject–Verb–Object Triples

  • कारण-अभावः — determines — अनुत्पत्ति-समयः
  • प्राक्-उत्पत्तिः — is characterized by — कारण-अभावः

Triple Tables

Hindi

विषय (S) संबंध (V) वस्तु (O)
कारण-अभावः निर्धारित करता है अनुत्पत्ति-समयः
प्राक्-उत्पत्तिः विशेषता है कारण-अभावः

English

Subject (S) Relation (V) Object (O)
Absence of cause determines State of non-origination
Prior origination is characterized by Absence of cause

Translation/Explanation

Hindi

इस सूत्र में कहा गया है कि जब तक कारण का अभाव रहता है, तब तक उत्पत्ति नहीं होती। अर्थात्, किसी वस्तु की उत्पत्ति से पहले, उसके कारण का अभाव ही अनुत्पत्ति की स्थिति को दर्शाता है। यह न्याय के कारण-कार्य सिद्धांत को स्पष्ट करता है कि कार्य की उत्पत्ति तभी संभव है जब कारण उपस्थित हो।

English

This sūtra states that as long as the cause is absent, origination does not occur. In other words, prior to the origination of an effect, the absence of its cause defines the state of non-origination. This clarifies the Nyāya doctrine that an effect arises only when its cause is present.