imported>Vij: Added/updated by bot page Sutra_3_2_66

2025-04-17T19:39:39Z

Added/updated by bot page Sutra_3_2_66

New page

== Sutra 3_2_66 ==
'''Original Text:'''
<pre>
तददृष्टकारितमिति चेत् । पुनस्तत्प्रसङ्गोऽपवर्गे
</pre>

== Word-by-Word Breakdown ==

{| class="wikitable"
! Sanskrit Term !! Transliteration !! Hindi Meaning !! English Meaning
|-
| तत् || tat || वह – पूर्व में उल्लिखित वस्तु या कार्य || that (previously mentioned thing or action)
|-
| अदृष्टकारितम् || adṛṣṭakāritam || अदृष्ट के कारण उत्पन्न – अदृष्ट (अदृश्य कारण) द्वारा उत्पन्न || produced by adṛṣṭa (unseen cause)
|-
| इति || iti || ऐसा – इस प्रकार, इस तरह || thus, in this way
|-
| चेत् || cet || यदि – अगर, यदि ऐसा कहा जाए || if, if it is said
|-
| पुनः || punaḥ || फिर – पुनः, दोबारा || again, once more
|-
| तत् || tat || वही – वही वस्तु या स्थिति || that (same thing or state)
|-
| प्रसङ्गः || prasaṅgaḥ || अनिवार्य परिणाम – अनिवार्य संबंध या परिणाम || necessary consequence, implication
|-
| अपवर्गे || apavarge || मोक्ष में – मोक्ष (परम मुक्ति) में || in liberation (final release)
|}

== Concept List ==
* अदृष्टकारितम् (produced by adṛṣṭa)
* प्रसङ्गः (necessary consequence)
* अपवर्ग (liberation/mokṣa)

== Subject–Verb–Object Triples ==
* अदृष्टकारितम् – उत्पन्न करता है – प्रसङ्गः
* प्रसङ्गः – घटित होता है – अपवर्ग

== Triple Tables ==

=== Hindi ===
{| class="wikitable"
! विषय (S) !! संबंध (V) !! वस्तु (O)
|-
| अदृष्टकारितम् || उत्पन्न करता है || प्रसङ्गः
|-
| प्रसङ्गः || घटित होता है || अपवर्ग
|}

=== English ===
{| class="wikitable"
! Subject (S) !! Relation (V) !! Object (O)
|-
| Adṛṣṭakāritam || produces || necessary consequence
|-
| Necessary consequence || occurs in || liberation
|}

== Translation/Explanation ==

=== Hindi ===
यदि यह कहा जाए कि वह (पूर्व में उल्लिखित कार्य) अदृष्ट के कारण उत्पन्न होता है, तो वही अनिवार्य परिणाम (प्रसंग) मोक्ष (अपवर्ग) में भी पुनः उपस्थित होगा। अर्थात्, यदि अदृष्ट को कारण मान लिया जाए, तो मोक्ष में भी उसके प्रभाव का प्रसंग उत्पन्न होगा, जो अनुचित है।

=== English ===
If it is said that the previously mentioned action is produced by adṛṣṭa (an unseen cause), then the same necessary consequence would again arise in liberation (apavarga). That is, if adṛṣṭa is accepted as the cause, its effect would also occur in the state of liberation, which is inappropriate according to Nyāya reasoning.

Sutra 3 2 66 - Revision history

imported>Vij: Added/updated by bot page Sutra_3_2_66