imported>Vij: Added sloka content

2025-02-02T11:58:53Z

Added sloka content

New page

== Sloka 542 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
क्वचिन्मूढो विद्वान् क्वचिदपि महाराजविभवः
क्वचिद्भ्रान्तः सौम्यः क्वचिदजगराचारकलितः।
क्वचित्पात्रीभूतः क्वचिदवमतः क्वाप्यविदितः
चरत्येवं प्राज्ञः सततपरमानन्दसुखितः ॥ ५४२ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
क्वचित् मूढः विद्वान्
क्वचित् अपि महाराजविभवः
क्वचित् भ्रान्तः सौम्यः
क्वचित् अजगराचारकलितः ।
क्वचित् पात्रीभूतः
क्वचित् अवमतः
क्वचित् अपि अविदितः
चरति एवं प्राज्ञः सतत-परमानन्द-सुखितः ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
kvachin mūḍho vidvān kvachidapi mahārāja-vibhavaḥ
kvachid bhrāntaḥ saumyaḥ kvachid ajagara-ācāra-kalitaḥ |
kvachit pātrī-bhūtaḥ kvachid avamataḥ kvāpi aviditaḥ
charaty evaṁ prājñaḥ satata-paramānanda-sukhitaḥ || 542 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
The wise one, always blissful, wanders sometimes as ignorant, sometimes as a king; sometimes as confused, sometimes calm; sometimes like a python, sometimes honored, despised, or unknown.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| मूढः (mūḍhaḥ) || ignorant || मूर्ख
|-
| विद्वान् (vidvān) || wise || विद्वान
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| अपि (api) || also || भी
|-
| महाराजविभवः (mahārāja-vibhavaḥ) || possessing kingly wealth || राजसंपत्ति से युक्त
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| भ्रान्तः (bhrāntaḥ) || confused || भ्रमित
|-
| सौम्यः (saumyaḥ) || calm || शांत
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| अजगराचारकलितः (ajagara-ācāra-kalitaḥ) || behaving like a python || अजगर की भाँति आचरण करने वाला
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| पात्रीभूतः (pātrī-bhūtaḥ) || honored || सम्मानित
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| अवमतः (avamataḥ) || despised || निंदित
|-
| क्वचित् (kvachit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| अपि (api) || also || भी
|-
| अविदितः (aviditaḥ) || unknown || अज्ञात
|-
| चरति (charati) || wanders || विचरता है
|-
| एवं (evaṁ) || thus || इस प्रकार
|-
| प्राज्ञः (prājñaḥ) || wise individual || प्रज्ञवान व्यक्ति
|-
| सतत (satata) || always || सदैव
|-
| परमानन्द (paramānanda) || supreme bliss || परम आनंद
|-
| सुखितः (sukhitaḥ) || blissful || सुखी
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| प्राज्ञः || चरति || सतत-परमानन्द-सुखितः || The wise one wanders, always blissful. || प्रज्ञवान व्यक्ति सदैव परम आनंदित होकर विचरता है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[prājña|prājña (प्राज्ञ)]]
* [[paramānanda|paramānanda (परमानन्द)]]
* [[sukha|sukha (सुख)]]
* [[mūḍha|mūḍha (मूढ)]]
* [[ajagara-ācāra|ajagara-ācāra (अजगराचार)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Wisdom
* Bliss
* Non-dual Realization

=== Commentary (टीका) ===
This verse illustrates the multifaceted life of a *'''prājña'''* or wise individual, who embodies a multitude of roles and states without attachment. The imagery of behaving sometimes like a king (*'''mahārāja-vibhavaḥ'''*) and sometimes like a snake (*'''ajagara'''*) highlights the adaptability and freedom from ego-associated labels. The *'''prājña'''*, immersed in *'''paramānanda'''* or supreme bliss, remains unaffected by external valuations such as being honored, despised, or unknown. This indicates the transcendence of duality and the stability of inner bliss, showcasing profound insights from *Vedantic* philosophy.

'''

Sloka 542 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content