imported>Vij: Added sloka content

2025-02-02T11:50:09Z

Added sloka content

New page

== Sloka 515 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
निष्क्रियोऽस्म्यविकारोऽस्मि
निष्कलोऽस्मि निराकृतिः ।
निर्विकल्पोऽस्मि नित्योऽस्मि
निरालम्बोऽस्मि निर्द्वयः ॥ ५१५ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
- निष्क्रियः अस्मि
- अविकारः अस्मि
- निष्कलः अस्मि
- निराकृतिः
- निर्विकल्पः अस्मि
- नित्यः अस्मि
- निरालम्बः अस्मि
- निर्द्वयः

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
niṣkriyo'smy avikāro'smi<br />niṣkalo'smi nirākṛtiḥ |<br />nirvikalpo'smi nityo'smi<br />nirālambho'smi nirdvayaḥ || 515 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
I am inactive, changeless, whole, formless, beyond thought, eternal, unsupported, and non-dual.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| निष्क्रियः (niṣkriyaḥ) || inactive || निष्क्रिय
|-
| अस्मि (asmi) || I am || हूँ
|-
| अविकारः (avikāraḥ) || changeless || अविकार
|-
| अस्मि (asmi) || I am || हूँ
|-
| निष्कलः (niṣkalaḥ) || whole || पूर्ण
|-
| अस्मि (asmi) || I am || हूँ
|-
| निराकृतिः (nirākṛtiḥ) || formless || निराकार
|-
| निर्विकल्पः (nirvikalpaḥ) || beyond thought || विकल्परहित
|-
| अस्मि (asmi) || I am || हूँ
|-
| नित्यः (nityaḥ) || eternal || शाश्वत
|-
| अस्मि (asmi) || I am || हूँ
|-
| निरालम्बः (nirālambaḥ) || unsupported || निरालम्ब
|-
| अस्मि (asmi) || I am || हूँ
|-
| निर्द्वयः (nirdvayaḥ) || non-dual || अद्वितीय
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| मैं || हूँ || निष्क्रिय || I am inactive. || मैं निष्क्रिय हूँ।
|-
| मैं || हूँ || अविकार || I am changeless. || मैं अविकार हूँ।
|-
| मैं || हूँ || निष्कल || I am whole. || मैं पूर्ण हूँ।
|-
| मैं || हूँ || निराकार || I am formless. || मैं निराकार हूँ।
|-
| मैं || हूँ || निर्विकल्प || I am beyond thought. || मैं विकल्परहित हूँ।
|-
| मैं || हूँ || नित्य || I am eternal. || मैं शाश्वत हूँ।
|-
| मैं || हूँ || निरालम्ब || I am unsupported. || मैं निरालम्ब हूँ।
|-
| मैं || हूँ || अद्वितीय || I am non-dual. || मैं अद्वितीय हूँ।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[अद्वैत|अद्वैत (non-duality)]]
* [[निराकृति|निराकृति (formlessness)]]
* [[नित्य|nitya (eternity)]]
* [[निर्विकल्प|nirvikalpa (beyond thought)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Non-duality
* Self-realization
* Vedantic Philosophy

=== Commentary (टीका) ===
This verse captures the essence of the Advaita Vedanta philosophy, which posits the ultimate reality as non-dual ('''अद्वैत'''). The realization of the self as inactive ('''निष्क्रियः'''), changeless ('''अविकारः'''), whole ('''निष्कलः'''), and formless ('''निराकृतिः''') indicates a transcending of worldly attributes and dualities. The sloka suggests the liberated soul is beyond ('''निर्विकल्प''') thoughts and time ('''नित्यः'''), needing no support ('''निरालम्बः'''), emphasizing the unity ('''निर्द्वयः''') of the self. This description asserts the self's true nature as infinite and eternal, encouraging a seeker to recognize their identity beyond physical and conceptual confines.

'''

Sloka 515 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content