imported>Vij: Added sloka content

2025-02-01T15:54:54Z

Added sloka content

New page

== Sloka 425 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
ब्रह्माकारतया सदा स्थिततया निर्मुक्तबाह्यार्थधीर्।
अन्यावेदितभोग्यभोगकलनो निद्रालुवद्बालवत् ।

स्वप्नालोकितलोकवज्जगदिदं पश्यन् क्वचिल्लब्धधीर्।
आस्ते कश्चिदनन्तपुण्यफलभुग्धन्यः स मान्यो भुवि ॥ ४२५ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
ब्रह्म-आकरतया सदा स्थिततया निर्मुक्त-बाह्य-अर्थ-धीः।
अन्य-अवेदित-भोग्य-भोग-कलनः निद्रालुः-वद्-बालवत्।
स्वप्न-अलोकित-लोकवत् जगत्-इदं पश्यन् क्वचित्-लब्ध-धीर्।
आस्ते कश्चित्-अनन्त-पुण्य-फल-भुक्-धन्यः सः मान्यः भुवि॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
brahmākāratayā sadā sthitatayā nirmukta-bāhya-artha-dhīḥ |
anyāvedita-bhogya-bhoga-kalano nidrāluvad-bālavata |
svapnāloka-lokavat jagadidaṁ paśyan kvacid labdha-dhīr |
āste kaścid ananta-puṇya-phala-bhug dhanyaḥ sa mānyaḥ bhuvi || 425 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
Blessed and honorable is he who remains always in the form of Brahman, detached from external perceptions, indulging like a child or a dreamer, perceiving this world as if seen in a dream, and enjoying the fruits of infinite merits.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| ब्रह्म-आकरतया (brahma-ākāratayā) || with the form of Brahman || ब्रह्म के आकार में
|-
| सदा (sadā) || always || सदैव
|-
| स्थिततया (sthitatayā) || by remaining || रहने के द्वारा
|-
| निर्मुक्त (nirmukta) || freed from || मुक्त
|-
| बाह्य-अर्थ-धीः (bāhya-artha-dhīḥ) || external perceptions || बाह्य अर्थधारणाएं
|-
| अन्य (anya) || others' || दूसरों के
|-
| अवेदित (avedita) || shown || प्रदत्त
|-
| भोग्य-भोग-कलनः (bhogya-bhoga-kalanaḥ) || capable of enjoyment || भोग की गणना करने में सक्षम
|-
| निद्रालुः-वद् (nidrālu-vad) || like a sleeper || निद्रारत के समान
|-
| बालवत् (bālavata) || like a child || बालक के समान
|-
| स्वप्न-अलोकित-लोकवत् (svapna-alokita-lokavat) || like a dream-seen-world || स्वप्न में देखे गए विश्व के समान
|-
| जगत् (jagat) || world || विश्व
|-
| इदं (idaṁ) || this || यह
|-
| पश्यन् (paśyan) || seeing || देखते हुए
|-
| क्वचित् (kvacit) || sometimes || कभी-कभी
|-
| लब्ध-धीर् (labdha-dhīr) || (having) gained understanding || धैर्य को प्राप्त
|-
| आस्ते (āste) || resides || रहता है
|-
| कश्चित् (kaścit) || someone || कोई
|-
| अनन्त-पुण्य-फल-भुक् (ananta-puṇya-phala-bhuk) || enjoying infinite meritorious fruits || अनन्त पुण्य के फल भोगने वाला
|-
| धन्यः (dhanyaḥ) || blessed || धन्य
|-
| सः (saḥ) || he || वह
|-
| मान्यः (mānyaḥ) || revered || मान्य
|-
| भुवि (bhuvi) || on earth || पृथ्वी पर
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| कश्चित् (someone) || आस्ते (resides) || धन्यः अयम् (blessed) || Someone resides here blessed. || कोई यहां धन्य होकर रहता है।
|-
| कश्चित् (someone) || पश्यन् (seeing) || जगत् (world) || Someone sees the world. || कोई व्यक्ति इस जगत को देखता है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[brahmākāra|brahmākāra (ब्रह्माकार)]]
* [[nidrālu|nidrālu (निद्रालु)]]
* [[svapnāloka|svapnāloka (स्वप्नालोक)]]
* [[ananta-puṇya|ananta-puṇya (अनन्त पुण्य)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Enlightenment
* Detachment
* Perception
* Meditation

=== Commentary (टीका) ===
This sloka describes the state of an enlightened soul who, established in the form of ''Brahman'', perceives the world as a dream. He remains detached from external diversions, much like a child untouched by worldly complexities, or a dreamer unaware of reality. This individual enjoys the fruits of infinite merits due to his wise perception of life. The use of dream (''svapna'') imagery emphasizes the transient and illusory nature of the world. Such perception brings about a detachment (''vairagya'') that allows one to live in freedom and joy, as the self contains infinite possibilities and fruits of good karma (''ananta-puṇya'').

'''

Sloka 425 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content