imported>Vij: Added sloka content

2025-02-01T11:42:00Z

Added sloka content

New page

== Sloka 408 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
किमपि सततबोधं केवलानन्दरूपं
निरुपममतिवेलं नित्यमुक्तं निरीहम् ।
निरवधिगगनाभं निष्कलं निर्विकल्पं
हृदि कलयति विद्वान् ब्रह्म पूर्णं समाधौ ॥ ४0८ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
किमपि
सततबोधम्
केवलानन्दरूपम्
निरुपमम्
अतिवेलम्
नित्यमुक्तम्
निरीहम् ।
निरवधिगगनाभम्
निष्कलम्
निर्विकल्पम्
हृदि
कलयति
विद्वान्
ब्रह्म
पूर्णम्
समाधौ ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
kimapi satatabodham kevalānandarūpam nirupamamativelam nityamuktam nirīham |
niravadhigaganābham niṣkalam nirvikalpam hṛdi kalayati vidvān brahma pūrṇam samādhau || 408 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
A wise person, in deep meditation, contemplates upon the limitless, ever-conscious, absolute blissful, incomparable, eternally free, desireless, infinite, indivisible, changeless, and complete Brahman in the heart.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| किमपि (kimapi) || something indescribable || कुछ अवर्णनीय
|-
| सततबोधम् (satatabodham) || ever-conscious || सतत सचेतना
|-
| केवलानन्दरूपम् (kevalānandarūpam) || absolute blissful form || केवल आनंद स्वरूप
|-
| निरुपमम् (nirupamam) || incomparable || अनुपम
|-
| अतिवेलम् (ativelam) || beyond measure || अतीव
|-
| नित्यमुक्तम् (nityamuktam) || eternally free || नित्य मुक्त
|-
| निरीहम् (nirīham) || desireless || इरहिता
|-
| निरवधिगगनाभम् (niravadhigaganābham) || infinite like the sky || अनन्त गगन समान
|-
| निष्कलम् (niṣkalam) || indivisible || अखण्डित
|-
| निर्विकल्पम् (nirvikalpam) || changeless || अविकारी
|-
| हृदि (hṛdi) || in the heart || हृदय में
|-
| कलयति (kalayati) || contemplates upon || विचार करता है
|-
| विद्वान् (vidvān) || the wise person || विद्वान
|-
| ब्रह्म (brahma) || Brahman || ब्रह्म
|-
| पूर्णम् (pūrṇam) || complete || पूर्ण
|-
| समाधौ (samādhau) || in deep meditation || समाधि में
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| विद्वान् || कलयति || ब्रह्म || The wise person contemplates upon Brahman. || विद्वान ब्रह्म का विचार करता है।
|-
| विद्वान् || कलयति || समाधौ || The wise person contemplates in deep meditation. || विद्वान गहन ध्यान में विचार करता है।
|-
| विद्वान् || कलयति || हृदि || The wise person contemplates in the heart. || विद्वान हृदय में विचार करता है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[satata-bodha|satata-bodha (सततबोध)]]
* [[kevalānanda|kevalānanda (केवलानन्द)]]
* [[nityamukti|nityamukti (नित्यमुक्ति)]]
* [[brahman|brahman (ब्रह्म)]]
* [[samādhi|samādhi (समाधि)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Meditation
* Liberation
* Brahman
* Philosophy

=== Commentary (टीका) ===
In this profound verse, the essence of '''samādhi''' (deep meditation) is beautifully articulated. The '''vidvān''', or wise person, delves into the heart's core to encounter the sublime and indescribable '''Brahman'''. This ultimate reality is characterized by '''satatabodha''' (constant consciousness), '''kevalānandarūpam''' (absolute bliss), and other exalted attributes, portraying the transcendental nature of the divine. The text emphasizes qualities like eternal freedom ('''nityamuktam'''), desirelessness ('''nirīham'''), and the infinite, undivided essence of Brahman. Through contemplation, the seeker transcends duality and perceives oneness with the infinite.

'''

Sloka 408 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content