imported>Vij: Added sloka content

2025-02-01T07:51:26Z

Added sloka content

New page

== Sloka 377 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
आशां छिन्द्धि विषोपमेषु विषयेष्वेषैव मृत्योः कृतिस्
त्यक्त्वा जातिकुलाश्रमेष्वभिमतिं मुञ्चातिदूरात्क्रियाः ।
देहादावसति त्यजात्मधिषणां प्रज्ञां कुरुष्वात्मनि
त्वं द्रष्टास्यमनोऽसि निर्द्वयपरं ब्रह्मासि यद्वस्तुतः ॥ ३७७ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
आशां छिन्द्धि विषोपमेषु विषयेषु 
एषा एव मृत्योः कृतिः 
त्यक्त्वा जाति-कुल-आश्रमेषु अभिमतिं 
मुञ्च अति दूरात् क्रियाः । 
देहादौ अवसति 
त्यज आत्मधिषणां 
प्रज्ञां कुरुष्व आत्मनि 
त्वं द्रष्टा असि 
अमः असि 
निर्द्वयपरं ब्रह्म असि 
यत वस्तुतः ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
āśāṁ chinddhi viṣopameṣu viṣayeṣv eṣaiva mṛtyoḥ kṛtiḥ 
tyaktvā jāti-kula-āśrameṣv abhimatiṁ muñca ati dūrāt kriyāḥ | 
dehādau avasati tyaja ātma-dhiṣaṇāṁ prajñāṁ kuruṣva ātmani 
tvaṁ draṣṭā asi amano asi nirdvayaparaṁ brahma asi yad vastutaḥ || 377 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
Sever hope from sense objects, compared to poison; relinquishing worldly status and duties, find wisdom within. You are the seer, beyond the mind, truly you are the non-dual Supreme Brahman.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| आशां (āśāṁ) || hope || आशा
|-
| छिन्द्धि (chinddhi) || sever || काटो
|-
| विषोपमेषु (viṣopameṣu) || like poison || विष के समान
|-
| विषयेषु (viṣayeṣu) || in sense objects || विषयों में
|-
| एषा (eṣa) || this || यह
|-
| एव (eva) || indeed || वास्तव में
|-
| मृत्योः (mṛtyoḥ) || of death || मृत्यु का
|-
| कृतिः (kṛtiḥ) || cause || कारण
|-
| त्यक्त्वा (tyaktvā) || abandoning || त्यागकर
|-
| जाति (jāti) || birth-class || जाति
|-
| कुल (kula) || family || कुल
|-
| आश्रमेषु (āśrameṣu) || in stages of life || आश्रमों में
|-
| अभिमतिं (abhimatiṁ) || attachment || लगाव
|-
| मुञ्च (muñca) || relinquish || छोड़ो
|-
| अति (ati) || far beyond || अत्यधिक दूर
|-
| दूरात् (dūrāt) || from distance || दूरी से
|-
| क्रियाः (kriyāḥ) || activities || क्रियाएं
|-
| देहादौ (dehādau) || starting with the body || शरीर से प्रारंभ
|-
| अवसति (avasati) || dwelling || निवास
|-
| त्यज (tyaja) || abandon || त्यागो
|-
| आत्मधिषणां (ātma-dhiṣaṇāṁ) || intellect based on the self || आत्मबुद्धि
|-
| प्रज्ञां (prajñāṁ) || wisdom || प्रज्ञा
|-
| कुरुष्व (kuruṣva) || do || बनाओ
|-
| आत्मनि (ātmani) || in the self || आत्मा में
|-
| त्वं (tvaṁ) || you || तुम
|-
| द्रष्टा (draṣṭā) || seer || देखने वाला
|-
| असि (asi) || are || हो
|-
| अमनः (amanoḥ) || beyond mind || मन से परे
|-
| निर्द्वयपरं (nirdvayaparaṁ) || non-dual supreme || अद्वितीय पर
|-
| ब्रह्म (brahma) || Brahman || ब्रह्म
|-
| असि (asi) || are || हो
|-
| यत (yat) || what || जो
|-
| वस्तुतः (vastutaḥ) || truly || वस्तुतः
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| त्वं || छिन्द्धि || आशां || You sever hope. || तुम आशा को काट दो।
|-
| त्वं || मुञ्च || अभिमतिं || You relinquish attachment. || तुम लगाव को छोड़ो।
|-
| त्वं || त्यज || आत्मधिषणां || You abandon self-intellect. || तुम आत्मबुद्धि को त्यागो।
|-
| त्वं || कुरुष्व || प्रज्ञां आत्मनि || You cultivate wisdom in the self. || तुम आत्मा में प्रज्ञा का विकास करो।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[āśā|āśā (आशा)]]
* [[vishaya|viṣaya (विषय)]]
* [[ādi|ādi (आदि)]]
* [[nirdvayapara|nirdvayapara (निर्द्वयपर)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Detachment
* Self-realization
* Wisdom

=== Commentary (टीका) ===
This verse urges practitioners to release attachment to transient worldly desires and societal statuses, represented as poison that brings about metaphorical death. By renouncing these entanglements, one can cultivate true wisdom within, recognizing oneself as the eternal, non-dual, *brahman* (ब्राह्मण). It encourages cultivating a deep self-awareness that acknowledges one's identity as beyond the mind. This is a call to foundational Vedantic teachings, focusing on self-realization and the ultimate unity with the *brahman*, shedding the illusory divisions of subject and object, and realizing one's inherent divinity.

'''

Sloka 377 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content