imported>Vij: Added sloka content

2025-01-31T19:22:05Z

Added sloka content

New page

== Sloka 306 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
सदैकरूपस्य चिदात्मनो विभोर्
आनन्दमूर्तेरनवद्यकीर्तेः ।
नैवान्यथा क्वाप्यविकारिणस्ते
विनाहमध्यासममुष्य संसृतिः ॥ ३०६ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
सदैकरूपस्य
चिदात्मनः
विभोः
आनन्दमूर्तेः
अनवद्यकीर्तेः ।
न एव
अन्यथा
क्वापि
अविकारिणः
ते
विना
अहम्
अध्यासम्
अमुष्य
संसृतिः ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
sadaikarūpasya cidātmano vibhor ānandamūrter anavadyakīrteḥ | naivānyathā kvāpy avikāriṇas te vināham adhyāsam amuṣya saṁsṛtiḥ || 306 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
There is no transmigration for the ever-uniform, conscious, and infinite Self, the embodiment of bliss and without blemish, except through the misapprehension of 'I'.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| सदा-एक-रूपस्य (sadaika-rūpasya) || of the ever-uniform || सदैव एक रूप वाले
|-
| चित्-आत्मनः (cid-ātmanaḥ) || of the conscious Self || चेतन आत्मा के
|-
| विभोः (vibhoḥ) || the infinite || सर्वव्यापक
|-
| आनन्द-मूर्तेः (ānanda-mūrteḥ) || embodiment of bliss || आनन्द के मूर्त रूप
|-
| अनवद्य-कीर्तेः (anavadya-kīrteḥ) || without blemish || निर्दोष कीर्ति वाले
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| एवं (evam) || thus || इस प्रकार
|-
| अन्यथा (anyathā) || otherwise || अन्यथा
|-
| क्वापि (kvāpi) || anywhere || कहीं भी
|-
| अविकारिणः (avikāriṇaḥ) || of the unchanging || अपरिवर्तनशील के
|-
| ते (te) || your || तुम्हारी
|-
| विना (vinā) || without || बिना
|-
| अहम् (aham) || I || मैं
|-
| अध्यासम् (adhyāsam) || misapprehension || भ्रान्ति
|-
| अमुष्य (amuṣya) || of that || उसका
|-
| संसृतिः (saṁsṛtiḥ) || transmigration || संसृति
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| अविकारिणः चिदात्मनः || न || संसृतिः || There is no transmigration for the unchanging Self. || अपरिवर्तनशील आत्मा के लिए कोई संसृति नहीं है।
|-
| संसृतिः || एव || विनाहम् अध्यासम् || Transmigration occurs only due to the misapprehension of 'I'. || संसृति केवल 'मैं' की भ्रान्ति के कारण होती है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[sadaikarūpa|sadaikarūpa (सदैकरूप)]]
* [[cidātman|cidātman (चिदात्मन्)]]
* [[ānanda|ānanda (आनन्द)]]
* [[adhyāsa|adhyāsa (अध्यास)]]
* [[saṁsṛti|saṁsṛti (संसृति)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Consciousness
* Bliss
* Misapprehension
* Transmigration

=== Commentary (टीका) ===
The sloka addresses a foundational concept in Vedanta – the nature of the *Ātman* (Self) and the role of *adhyāsa* (superimposition or misapprehension) in the cycle of *saṁsṛti* (transmigration). The *Ātman* is described as *sadaikarūpa* (ever-uniform), *cidātman* (conscious Self), and *vibhu* (infinite), emphasizing its unchanging, ever-blissful and pure essence. However, despite its innate perfection, the illusion of transmigration occurs only when the ego ('I'-sense) misidentifies with temporal associations, clouding the truth of the Self. By transcending this *adhyāsa*, one can realize their true, unblemished nature, free from the limitations of *saṁsāra*.

'''

Sloka 306 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content