imported>Vij: Added sloka content

2025-01-31T19:02:37Z

Added sloka content

New page

== Sloka 250 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
अस्थूलमित्येतदसन्निरस्य
सिद्धं स्वतो व्योमवदप्रतर्क्यम् ।
अतो मृषामात्रमिदं प्रतीतं
जहीहि यत्स्वात्मतया गृहीतम्
ब्रह्माहमित्येव विशुद्धबुद्ध्या
विद्धि स्वमात्मानमखण्डबोधम् ॥ २५० ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
अस्थूलम् इति एतत् असत् निरस्य 
सिद्धम् स्वतः व्योमवत अप्रतर्क्यम् । 
अतः मृषा मात्रम् इदं प्रतीतम् 
जहीहि यत् स्वात्मतया गृहीतम् 
ब्रह्म अहम् इति एव विशुद्धबुद्ध्या 
विद्धि स्वम् आत्मानम् अखण्डबोधम् ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
asthūlam ity etad asan nirasya 
siddhaṁ svato vyomavad apratarkyam । 
ato mṛṣāmātram idaṁ pratītaṁ 
jahīhi yat svātmatayā gṛhītam 
brahmāham ity eva viśuddhabuddhyā 
viddhi svam ātmānam akhaṇḍabodham ॥ 250 ॥

=== Translation (अनुवाद) ===
Reject the unreal as not gross and recognize yourself as the indivisible consciousness, pure and beyond speculation, understanding “I am Brahman.”

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| अस्तूलम् (asthūlam) || not gross || स्थूल नहीं
|-
| इति (iti) || thus || इस प्रकार
|-
| एतत् (etat) || this || यह
|-
| असत् (asan) || unreal || असत्
|-
| निरस्य (nirasya) || rejecting || त्यागकर
|-
| सिद्धम् (siddham) || established || स्थापित
|-
| स्वतः (svataḥ) || by oneself || स्वयं द्वारा
|-
| व्योमवत् (vyomavat) || like space || आकाश के समान
|-
| अप्रतर्क्यम् (apratarkyam) || beyond speculation || तर्कातीत
|-
| अतः (ataḥ) || therefore || इसलिए
|-
| मृषा (mṛṣā) || false || झूठा
|-
| मात्रम् (mātram) || only || मात्र
|-
| इदं (idaṁ) || this || यह
|-
| प्रतीतम् (pratītam) || perceived || प्रतीत होता
|-
| जहीहि (jahīhi) || abandon || त्यागो
|-
| यत् (yat) || which || जो
|-
| स्वात्मतया (svātmatayā) || as your own self || अपने आत्म रूप में
|-
| गृहीतम् (gṛhītam) || grasped || ग्रहण किया
|-
| ब्रह्म (brahma) || Brahman || ब्रह्म
|-
| अहम् (aham) || I am || मैं हूँ
|-
| इति (iti) || thus || इस प्रकार
|-
| एव (eva) || only || ही
|-
| विशुद्धबुद्ध्या (viśuddhabuddhyā) || with pure knowledge || विशुद्ध बुद्धि से
|-
| विद्धि (viddhi) || know || जानो
|-
| स्वम् (svam) || your own || अपना
|-
| आत्मानम् (ātmānam) || self || आत्मा
|-
| अखण्डबोधम् (akhaṇḍabodham) || indivisible consciousness || अखंड चेतना
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| आप (you) || जहीहि (reject) || इदं (this) || You reject this (false perception). || आप इस (झूठी धारणाओं को) त्यागें।
|-
| आप (you) || विद्धि (know) || आत्मानम् (self) || Know yourself as indivisible consciousness. || स्वयं को अखंड चेतना के रूप में जानें।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[asthūlam|asthūlam (अस्थूलम्)]]
* [[akrṣya|apratarkyam (अप्रतर्क्यम्)]]
* [[brahmāham|brahmāham (ब्रह्माहम्)]]
* [[akhaṇḍabodham|akhaṇḍabodham (अखण्डबोधम्)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Unreal
* Consciousness
* Self-Realization

=== Commentary (टीका) ===
This verse from the text is a discourse on the nature of the self and reality. It emphasizes the rejection of the unreal perceptions which are not gross in nature (''asthūlam'') and established as non-existent (''asan''). The intrinsically indeterminate nature of self (''svataḥ apratarkyam'') is highlighted as like that of space (''vyomavat''). Understanding the ephemeral as false (''mṛṣā'') and abandoning what has been erroneously grasped as self due to illusion is advised. With a ''viśuddha-buddhi'' or pure intellect, one must realize their own self as indivisible consciousness (''akhaṇḍabodham''), profoundly understanding the statement "I am Brahman" (''brahmāham''). This profound contemplation aids in the realization of true nature beyond transient expressions.

'''

Sloka 250 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content