imported>Vij: Added sloka content

2025-03-07T17:16:08Z

Added sloka content

New page

== Sloka 241 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
तत्त्वंपदाभ्यामभिधीयमानयोः
ब्रह्मात्मनोः शोधितयोर्यदीत्थम् ।
श्रुत्या तयोस्तत्त्वमसीति सम्यग्
एकत्वमेव प्रतिपाद्यते मुहुः ॥ २४१ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
तत्त्वम् पदाभ्याम अभिधीयमानयोः
ब्रह्म आत्मनोः शोधितयोः यदि इत्थम् ।
श्रुत्या तयोः तत् त्वम् असि इति सम्यक्
एकत्वम् एव प्रतिपाद्यते मुहुः ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
tattvampadābhyām abhidhīyamānayoḥ
brahmātmanoḥ śodhitayoḥ yadī ttham |
śrutyā tayoḥ tattvam asi iti samyak
ekatvam eva pratipādyate muhuḥ || 241 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
The Upaniṣads repeatedly convey the oneness of Brahman and the self through the phrase "Tat Tvam Asi" after thorough analysis.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| तत्त्वम् (tattvam) || that || वह
|-
| पदाभ्याम् (padābhyām) || by the phrases || पदों द्वारा
|-
| अभिधीयमानयोः (abhidhīyamānayoḥ) || being expressed || व्यक्त किया गया
|-
| ब्रह्म (brahma) || Brahman || ब्रह्म
|-
| आत्मनोः (ātmanoḥ) || and self || और आत्मा
|-
| शोधितयोः (śodhītayoḥ) || examined || जांचि गई
|-
| यदि (yadi) || if || यदि
|-
| इत्थम् (ittham) || thus || इस प्रकार
|-
| श्रुत्या (śrutyā) || by scripture || श्रुति द्वारा
|-
| तयोः (tayoḥ) || of those two || उन दोनों का
|-
| तत् (tat) || that || वह
|-
| त्वम् (tvam) || you || तुम
|-
| असि (asi) || are || हो
|-
| सम्यक् (samyak) || correctly || सही रूप से
|-
| एकत्वम् (ekatvam) || oneness || एकत्व
|-
| एव (eva) || indeed || वास्तव में
|-
| प्रतिपाद्यते (pratipādyate) || is conveyed || व्यक्त किया जाता है
|-
| मुहुः (muhuḥ) || repeatedly || बार-बार
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| श्रुति || प्रतिपाद्यते || एकत्वम || The scripture conveys oneness. || श्रुति एकत्व को व्यक्त करती है।
|-
| पदाभ्याम् || अभिधीयमानयोः || तयोः एकत्वम् || By the phrases, the oneness of those two is expressed. || पदों द्वारा, उन दोनों का एकत्व व्यक्त किया जाता है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[tat-tvam-asi|tat-tvam-asi (तत् त्वम् असि)]]
* [[brahman|brahman (ब्रह्मण)]]
* [[ātman|ātman (आत्मन्)]]
* [[ekatva|ekatva (एकत्व)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Non-duality
* Upanishads
* Oneness

=== Commentary (टीका) ===
In this sloka, the central Vedantic declaration "Tat Tvam Asi", meaning *That Thou Art*, is emphasized. The Upaniṣads, through deep examination (''śodhana'') of the concepts of ''Brahman'' (the ultimate reality) and ''Ātman'' (the self), reveal their inherent oneness. This profound insight is repeatedly affirmed by the scriptures (''śruti'') as they explore the fundamental unity (''ekatva'') underlying all existence. The emphasis on correct understanding (''samyak'') signifies the need for clear insight into this unity to realize one's true nature as not separate from the ultimate reality.

'''

Sloka 241 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content