imported>Vij: Added sloka content

2025-01-31T18:58:07Z

Added sloka content

New page

== Sloka 233 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
ईश्वरो वस्तुतत्त्वज्ञो न चाहं तेष्ववस्थितः ।
न च मत्स्थानि भूतानीत्येवमेव व्यचीकॢपत् ॥ २३३ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
ईश्वरः 
वस्तु-तत्त्व-ज्ञः 
न 
च 
अहम् 
तेषु 
अवस्थितः 
न 
च 
मत्स्थानि 
भूतानि 
इति 
एवम् 
एव 
व्यचीकॢपत्

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
īśvaro vastu-tattva-jño na cāhaṁ teṣv avasthitaḥ | 
na ca matsthāni bhūtānīty evam eva vyacīklṛpat || 233 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
The divine knower of reality is not present in them, nor are beings present in me; thus he declared.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| ईश्वरः (īśvaraḥ) || the lord || भगवान
|-
| वस्तु-तत्त्व-ज्ञः (vastu-tattva-jñaḥ) || knower of reality || वास्तविकता का ज्ञाता
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| च (ca) || and || और
|-
| अहम् (aham) || I || मैं
|-
| तेषु (teṣu) || in them || उनमें
|-
| अवस्थितः (avasthitaḥ) || situated || स्थित
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| च (ca) || and || और
|-
| मत्स्थानि (matsthāni) || in me || मुझमें
|-
| भूतानि (bhūtāni) || beings || प्राणी
|-
| इति (iti) || thus || इस प्रकार
|-
| एवम् (evam) || thus || इस प्रकार
|-
| एव (eva) || indeed || वास्तव में
|-
| व्यचीकॢपत् (vyacīklṛpat) || declared || घोषित किया
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| ईश्वरः || व्यचीकॢपत् || न अहं तेषु अवस्थितः || Ishvara declared, "I am not situated in them." || ईश्वर ने घोषित किया, "मैं उनमें स्थित नहीं हूं।"
|-
| ईश्वरः || व्यचीकॢपत् || न मत्स्थानि भूतानि || Ishvara declared, "Beings are not in me." || ईश्वर ने घोषित किया, "प्राणी मुझमें नहीं हैं।"
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[īśvara|īśvara (ईश्वर)]]
* [[vastu-tattva-jñāna|vastu-tattva-jñāna (वस्तुतत्त्वज्ञान)]]
* [[avasthiti|avasthiti (अवस्थिति)]]
* [[bhūta|bhūta (भूत)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Reality
* Divine Knowledge
* Existence
* Non-attachment

=== Commentary (टीका) ===
This sloka emphasizes the transcendent nature of '''īśvara'''. The Lord, being the '''vastu-tattva-jña''', or the knower of all realities, acknowledges a state of non-attachment to forms and entities ('''bhūta'''). This profound insight signifies the detachment of the divine from the manifest world, suggesting that while '''īśvara''' permeates all creation, he remains unaffected and uninvolved at an existential level. The declaration underscores the philosophical distinction between relative and absolute reality, highlighting the ultimate unity beyond apparent multiplicity.

'''

Sloka 233 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content