imported>Vij: Added sloka content

2025-03-07T17:02:00Z

Added sloka content

New page

== Sloka 162 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
देहेन्द्रियादावसति भ्रमोदितां
विद्वानहं तां न जहाति यावत् ।
तावन्न तस्यास्ति विमुक्तिवार्ताप्य्
अस्त्वेष वेदान्तनयान्तदर्शी ॥ १६२ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
देहेन्द्रियादौ वसति भ्रमोदितां
विद्वान् अहं तां न जहाति यावत् ।
तावन् न तस्य अस्ति विमुक्ति-वार्ता अपि
अस्तु एष वेदान्त-नय-अन्त-दर्शी ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
dehendriyādau vasati bhramoditāṁ vidvān ahaṁ tāṁ na jahāti yāvat | tāvan na tasyāsti vimukti-vārtā'pi astveṣa vedānta-nayānta-darśī || 162 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
As long as the learned individual does not give up the ego that arises from delusion embedded in the body and senses, there is no talk of liberation for him, even if he is an expert in Vedantic philosophy.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| देहेन्द्रियादौ (dehendriyādau) || in the body and senses || शरीर और इन्द्रियों में
|-
| वसति (vasati) || resides || निवास करता है
|-
| भ्रमोदितां (bhramoditāṁ) || arisen from delusion || भ्रम से उत्पन्न
|-
| विद्वान् (vidvān) || wise person || विद्वान व्यक्ति
|-
| अहं (ahaṁ) || ego || अहंकार
|-
| तां (tāṁ) || that || उस
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| जहाति (jahāti) || gives up || त्यागता
|-
| यावत् (yāvat) || as long as || जब तक
|-
| तावन् (tāvan) || until then || तब तक
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| तस्य (tasya) || for him || उसके लिए
|-
| अस्ति (asti) || is || है
|-
| विमुक्ति-वार्ता (vimukti-vārtā) || talk of liberation || मुक्ति की चर्चा
|-
| अपि (api) || even || भी
|-
| अस्तु (astu) || may be || हो सकता है
|-
| एष (eṣa) || this one || यह व्यक्ति
|-
| वेदान्त-नय-अन्त-दर्शी (vedānta-nayānta-darśī) || expert in the ultimate principles of Vedanta || वेदान्त के अन्तिम सिद्धांतों का ज्ञाता
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| विद्वान् || न जहाति || अहंता || The wise person does not give up ego. || विद्वान व्यक्ति अहंकार नहीं त्यागता।
|-
| विद्वान् || नहीं है || विमुक्ति-वार्ता || There is no talk of liberation for the wise person. || विद्वान व्यक्ति के लिए मुक्ति की चर्चा नहीं है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[ahaṁkāra|ahaṁkāra (अहंकार)]]
* [[vimukti|vimukti (विमुक्ति)]]
* [[bhrama|bhrama (भ्रम)]]
* [[jñāna|jñāna (ज्ञान)]]
* [[Vedānta|Vedānta (वेदान्त)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Ego
* Liberation
* Knowledge
* Vedanta

=== Commentary (टीका) ===
This sloka emphasizes the critical importance of transcending 'ahaṁkāra' (ego) for attaining 'vimukti' (liberation). It acknowledges that even a 'vidvān' (wise person) who is an 'eṣa vedānta-nayānta-darśī' (expert in the ultimate principles of Vedanta) remains bound as long as the ego arising from 'bhrama' (delusion) still resides within the 'dehendriyādau' (body and senses). The verse highlights the fundamental Vedantic insight that intellectual knowledge alone is insufficient for liberation; the dissolution of ego is essential.

'''

Sloka 162 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content