imported>Vij: Added sloka content

2025-01-31T18:24:57Z

Added sloka content

New page

== Sloka 134 ==

=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
न जायते नो म्रियते न वर्धते
न क्षीयते नो विकरोति नित्यः ।
विलीयमानेऽपि वपुष्यमुष्मिन्
न लीयते कुम्भ इवाम्बरं स्वयम् ॥ १३४ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
न जायते 
न म्रियते 
न वर्धते 
न क्षीयते 
न विकरोति 
नित्यः 
विलीयमाने अपि 
वपुषि अमुष्मिन् 
न लीयते 
कुम्भ इव 
अम्बरं 
स्वयम्

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
na jāyate no mriyate na vardhate 
na kṣīyate no vikaroti nityaḥ | 
vilīyamāne'pi vapuṣyam uṣmin 
na līyate kumbha ivāmbaraṁ svayam || 134 ||

=== Translation (अनुवाद) ===
The eternal entity neither is born, dies, grows, decays, nor undergoes change. Just as space remains unaffected even when a pot is dissolved, so does the self remain intact.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| जायते (jāyate) || born || जन्म लेता है
|-
| नो (no) || nor || न ही
|-
| म्रियते (mriyate) || dies || मरता है
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| वर्धते (vardhate) || grows || बढ़ता है
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| क्षीयते (kṣīyate) || decays || घटता है
|-
| नो (no) || nor || न ही
|-
| विकरोति (vikaroti) || undergoes change || परिवर्तित होता है
|-
| नित्यः (nityaḥ) || eternal || नित्य
|-
| विलीयमाने (vilīyamāne) || dissolving || विलीन होते
|-
| अपि (api) || even though || फिर भी
|-
| वपुषि (vapuṣi) || in the body/form || शरीर में
|-
| अमुष्मिन् (amuṣmin) || this || इस
|-
| न (na) || not || नहीं
|-
| लीयते (līyate) || merges || लीन होता
|-
| कुम्भ (kumbha) || pot || घड़े
|-
| इव (iva) || like || जैसे
|-
| अम्बरं (ambaraṁ) || space || आकाश
|-
| स्वयम् (svayam) || itself || स्वयं
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| नित्यः || न जायते || -- || The eternal is not born. || नित्य जन्म नहीं लेता।
|-
| नित्यः || न म्रियते || -- || The eternal does not die. || नित्य मरता नहीं है।
|-
| नित्यः || न वर्धते || -- || The eternal does not grow. || नित्य बढ़ता नहीं है।
|-
| नित्यः || न क्षीयते || -- || The eternal does not decay. || नित्य घटता नहीं है।
|-
| नित्यः || न विकरोति || -- || The eternal does not change. || नित्य परिवर्तित नहीं होता।
|-
| अम्बरम् || न लीयते || विलीयमाने वपुषि || Space does not merge in the dissolving body. || आकाश विलीन होते शरीर में लय नहीं होता।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[nitya|nitya (नित्य)]]
* [[vikara|vikara (विकार)]]
* [[ātman|ātman (आत्मन्)]]
* [[akasha|akasha (आकाश)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Eternal
* Self
* Change
* Non-duality

=== Commentary (टीका) ===
This verse articulates the nature of the '''ātman''' (self), emphasizing its eternal and immutable nature. It refutes the common existential changes such as birth, death, growth, decay, and transformation. The metaphor of space within a pot illustrates how the '''ātman''', like space, remains unaffected by physical alterations. When the pot (physical form) is broken or altered, space does not merge or change; similarly, the self remains unaffected by the changes in the body. This underscores the Vedantic idea of the unchanging reality behind the ephemeral physical world.

'''

Sloka 134 - Revision history

imported>Vij: Added sloka content