imported>Vij: Added {content_identifier} content

2025-12-04T06:11:41Z

Added {content_identifier} content

New page

Sanskrit Commentary By Sri Anandgiri
।।4.25।।ज्ञानस्य यज्ञत्वं संपाद्य पूर्वश्लोके स्थिते सत्यधुना तस्यैव ज्ञानस्य स्तुत्यर्थं यज्ञान्तरनिर्देशार्थमुत्तरग्रन्थप्रवृत्तिरित्याह
तत्रेति।
सर्वस्य श्रेयःसाधनस्य मुख्यगौणवृत्तिभ्यां यज्ञत्वं दर्शयन्नादौ यज्ञद्वयमादर्शयति
दैवमेवेत्यादिना।
प्रतीकमादाय दैवयज्ञं व्याचष्टे
देवा इति।
सम्यग्ज्ञानाख्यं यज्ञं विभजते
ब्रह्माग्नाविति।
तत्र ब्रह्मशब्दार्थं श्रुत्यवष्टम्भेन स्पष्टयति
सत्यमिति।
यदजमनृतं विपरीतमपरिच्छिन्नं ब्रह्म तस्य परमानन्दत्वेन परमपुरुषार्थत्वमाह
विज्ञानमिति।
तस्य ज्ञानाधिकरणत्वेनज्ञानत्वमौपचारिकमित्याशङ्क्याह
यत्साक्षादिति।
जीवब्रह्मविभागे कथमपरिच्छिन्नत्वमित्याशङ्क्य विशिनष्टि
य आत्मेति।
परस्यैवात्मत्वं सर्वस्माद्देहादेरव्याकृतान्तादान्तरत्वेन साधयति
सर्वान्तर इति।
विधिमुखं सर्वमेवोपनिषद्वाक्यं ब्रह्मविषयमादिशब्दार्थः। निषेधमुखं ब्रह्मविषयमुपनिषद्वाक्यमशेषमेवार्थतो निबध्नाति
अशनायेति।
ब्रह्मण्यग्निशब्दप्रयोगे निमित्तमाह
स होमेति।
बुद्ध्यारूढतया सर्वस्य दाहकत्वाद्विलयस्य वा हेतुत्वादिति द्रष्टव्यम्। यज्ञशब्दस्यात्मनि त्वंपदार्थे प्रयोगे हेतुमाह
आत्मनामस्विति।
आधाराधेयभावेन वास्तवभेदं ब्रह्मात्मनोर्व्यावर्तयति
परमार्थत इति।
कथं तर्हि होमो नहि तस्यैव तत्र होमः संभवतीत्याशङ्क्याह
बुद्ध्यादीति।
उपाधिसंयोगफलं कथयति
अध्यस्तेति।
उपाध्यध्यासद्वारा तद्धर्माध्यासे प्राप्तमर्थं निर्दिशति
आहुतीति।
इत्थंभूतलक्षणां तृतीयामेव व्याकरोति
उक्तेति।
अशनायादिसर्वसंसारधर्मवर्जितेन निर्विशेषेण स्वरूपेणेति यावत्। आत्मनो ब्रह्मणि होममेव प्रकटयति
सोपाधिकस्येति।
अपर इत्यस्यार्थं स्फोरयति
ब्रह्मेति।
उक्तस्य ज्ञानयज्ञस्य दैवयज्ञादिषु ब्रह्मार्पणमित्यादिश्लोकैरुपक्षिप्यमाणत्वं दर्शयति
सोऽयमिति।
उपक्षेपप्रयोजनमाह
श्रेयानिति।

Sbg 4.25 scanand - Revision history

imported>Vij: Added {content_identifier} content