imported>Vij: Added {content_identifier} content

2025-12-03T12:18:05Z

Added {content_identifier} content

New page

Sanskrit Commentary By Sri Anandgiri
।।3.37।।संप्रति प्रतिवचनं प्रस्तौति
शृण्विति।
तस्य वैरित्वं स्फोरयति
सर्वेति।
अप्रस्तुतं किमिति प्रस्तूयते तत्राह
यं त्वमिति।
भगवच्छब्दार्थं निर्धारयितुं पौराणिकं वचनमुदाहरति
ऐश्वर्यस्येति।
समग्रस्येत्येतत्प्रत्येकं विशेषणैः संबध्यते अथशब्दस्तथाशब्दपर्यायः समुच्चयार्थः। मोक्षशब्देन तदुपायो ज्ञानं विवक्ष्यते। उदाहृतवचसस्तात्पर्यमाह
ऐश्वर्यादीति।
स वाच्यो भगवानिति संबन्धः। तत्रैव पौराणिकं वाक्यान्तरं पठति
उत्पत्तिमिति।
भूतानामिति प्रत्येकमुत्पत्त्यादिभिः संबध्यते। कारणार्थौ चोत्पतिप्रलयशब्दौ क्रियामात्रस्य पुरुषान्तरगोचरत्वसंभवात्। आगतिर्गतिश्चेत्यागामिन्यौ संपदापदौ सूच्येते। वाक्यान्तरस्यापि तात्पर्यमाह
उत्पत्त्यादीति।
वेत्तीत्युक्तः साक्षात्कारो विज्ञानमित्युच्यते समग्रैश्वर्यादिसंपत्तिसमुच्चयार्थश्चकारः। उक्तलक्षणो भगवान्किमुक्तवानिति तदाह
काम इति।
कामस्य सर्वलोकशत्रुत्वं विशदयति
यन्निमित्तेति।
तथापि कथं तस्यैव क्रोधत्वं तदाह
स एष इति।
कामक्रोधयोरेव हेयत्वद्योतनार्थं कारणं कथयति
रजोगुणेति।
कारणद्वारा कामादेरेव हेयत्वमुक्त्वा कार्यद्वारापि तस्य हेयत्वं सूचयति
रजोगुणस्येति
। कामस्य पुरुषप्रवर्तकत्वमेव न रजोगुणजनकत्वमित्याशङ्क्याह
कामो हीति।
तत्रैवानुभवानुसारिणीं लोकप्रसिद्धिं प्रमाणयति
तृष्णया हीति।
तस्य योग्यायोग्यविभागमन्तरेण बहुविषयत्वं दर्शयति
महाशन इति।
बहुविषयत्वप्रयुक्तं कर्म निर्दिशति
अत इति।
सर्वविषयत्वेऽपि कुतोऽस्य पापत्वमित्याशङ्क्याह
कामेनेति।
कामस्योक्तविशेषणवत्त्वे फलितमाह
अत इति।

Sbg 3.37 scanand - Revision history

imported>Vij: Added {content_identifier} content