https://iks.bhu.edu.in/index.php?action=history&feed=atom&title=Sbg_15.3_scram 2026-04-18T12:25:16Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.44.3 https://iks.bhu.edu.in/index.php?title=Sbg_15.3_scram&diff=17817&oldid=prev 2025-12-04T09:47:54Z

<p>Added {content_identifier} content</p> <p><b>New page</b></p><div>Sanskrit Commentary By Sri Ramanuja<br /> ।।15.3।।<br /> अस्य<br /> वृक्षस्य चतुर्मुखादित्वेन ऊर्ध्वमूलत्वं तत्संतानपरम्परया मनुष्याग्रत्वेन अधःशाखत्वं मनुष्यत्वे कृतैः कर्ममिः मूलभूतैः पुनः अपि अधः च ऊर्ध्वं च प्रसृतशाखत्वम् इति यथा इदं<br /> रूपं<br /> निर्दिष्टं<br /> न तथा,संसारिभिः<br /> उपलभ्यते।<br /> मनुष्यः अहं देवदत्तस्य पुत्रो यज्ञदत्तस्य पिता तदनुरूपपरिग्रहः च इति एतावन्मात्रम् उपलभ्यते।तथा अस्य वृक्षस्य<br /> अन्तो<br /> विनाशः अपि गुणमयभोगेषु असङ्गकृतः इति न उपलभ्यते तथा अस्य गुणसङ्ग एव आदिः इति न उपलभ्यते। तस्य<br /> प्रतिष्ठा च<br /> अनात्मनि आत्माभिमानरूपम् अज्ञानम् इति<br /> न<br /> उपलभ्यतेप्रतितिष्ठति अस्मिन् एव इति हि अज्ञानम् एव अस्य प्रतिष्ठा।<br /> एनम्<br /> उक्तप्रकारं<br /> सुविरूढमूलं<br /> सुष्ठु विविधं रूढमूलम्<br /> अश्वत्थं<br /> सम्यग्ज्ञानमूलेन<br /> दृढेन<br /> गुणमयभोगासङ्गाख्येन<br /> शस्त्रेण छित्त्वा ततः<br /> विषयासङ्गाद् हेतोः<br /> तत् पदं परिमार्गितव्यम्<br /> अन्वेषणीयाम्<br /> यस्मिन् गता भूयः<br /> न निवर्तन्ते।कथम् अनादिकालप्रवृत्तो गुणमयभोगसङ्गः तन्मूलं च विपरीतज्ञानं निवर्तते इति अत्र आह --,अज्ञानादिनिवृत्तये<br /> तम् एव च आद्यं<br /> कृत्स्नस्य आदिभूतम्।मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्। (गीता 9।10)अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते।। (गीता 10।8)मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय। (गीता 7।7) इत्यादिषु उक्तम् आद्यं पुरुषम् एव शरणं<br /> प्रपद्ये तम् एव<br /> शरणं प्रपद्येत।<br /> यतः<br /> यस्मात् कृत्स्नस्य स्रष्टुः इयं गुणमयभोगसङ्ग<br /> प्रवृत्तिः पुराणी<br /> पुरातनी<br /> प्रसृता।<br /> उक्तं हि मया एव पूर्वम् एतत् -- दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया। मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते।। (गीता 7।14) इति।प्रपद्य इयतः प्रवृत्तिः इति वा पाठः। तम् एव च आद्यं पुरुषं प्रपद्य शरणमुपगम्य इयतः अज्ञाननिवृत्त्यादेःकृत्स्नस्य एतस्य साधनभूता प्रवृत्तिः पुराणी पुरातनी प्रसृता। पुरातनानां मुमुक्षूणां प्रवृत्तिः पुराणी पुरातना हि मुमुक्षवो माम् एव शरणम् उपगम्य निर्मुक्तबन्धाः संजाता इत्यर्थः।</div>

imported>Vij