imported>Vij: Added {content_identifier} content

2025-12-04T09:42:09Z

Added {content_identifier} content

New page

Sanskrit Commentary By Sri Anandgiri
।।14.6।।किंलक्षणो गुणः केन बध्नातीत्यपेक्षायामाह --
तत्रेति।
निर्धारणार्थतया सप्तमीं व्याचष्टे --
तत्र सत्त्वादीनामिति।
पुनस्तत्रेत्यनुवादमात्रं? निर्मलत्वं स्वच्छत्वमावरणवारणक्षमत्वं? तस्मात्प्रकाशकं? चैतन्याभिव्यञ्जकं? निरुपद्रवमिति निर्मलं सत्सुखस्याभिव्यञ्जकमित्यर्थः। केन द्वारेण तदात्मानं निबध्नातीति पृच्छति --
कथमिति।
सुखसङ्गेन बध्नातीत्युत्तरं तदेव विवृणोति --
सुख्यहमित्यादिना।
मुख्यसुखस्याभिव्यञ्जकसत्त्वपरिणामोऽत्र विषयसंभूतं सुखमुच्यते -- संश्लेषापादनमेव विशदयति --
मृषैवेति।
किमिति मृषैवेति विशेषणं सङ्गस्य वस्तुत्वसंभवादित्याशङ्क्याह --
सैषेति।
नन्विच्छा सङ्गोऽभिनिवेशश्चेत्येकोऽर्थस्तत्रेच्छादेरात्मधर्मत्वात्किमविद्ययेत्याशङ्क्य मनोधर्मत्वादिच्छादेर्नात्मधर्मतेत्याह --
नहीति।
इच्छादेरनात्मधर्मत्वे किं प्रमाणमित्याशङ्क्याह --
इच्छादि चेति।
तस्यात्मधर्मत्वासंभवे फलितमाह --
अत इति।
संजयतीव सत्त्वमिति शेषः। इवकारप्रयोगे हेतुमाह --
अविद्ययेति।
तस्या वस्तुतो नात्मसंबन्धस्तथापि संबन्ध्यन्तराभावादस्वातन्त्र्याच्चात्मधर्मत्वमापाद्य दृष्टत्वमाचष्टे --
स्वकीयेति।
वृत्तिमदन्तःकरणस्य विषयत्वादात्मनः साधकत्वेन तद्विषयत्वेऽपि तदविवेकरूपाविद्येति तत्स्वरूपमाह --
विषयेति।
यथोक्ताविद्यामाहात्म्यमिदं यदस्वरूपेऽतद्धर्मे च सक्तिसंपादनमित्याह --
अस्वेति।
तदेव स्फुटयति --
सक्तमिवेति।
प्रकारान्तरेण सत्त्वस्य निबन्धनत्वमाह --
तथेति।
ज्ञायतेऽनेनेति सत्त्वपरिणामो ज्ञानं तेन ज्ञान्यहमिति विपरीताभिमानेन सत्त्वमात्मानं निबध्नातीत्याह --
ज्ञानमित्यादिना।
विपक्षे दोषमाह --
आत्मेति।
स्वाभाविकत्वेन प्राप्तत्वात्तत्र स्वतः संयोगात्तद्द्वारा बन्धे च तन्निवृत्त्यनुपपत्तेर्नात्मधर्मत्वमित्यर्थः। ज्ञानैश्वर्यादावपि क्षेत्रधर्मे सङ्गस्य पूर्ववदाविद्यकत्वं सूचयति --
सुख इवेति।
पापादिदोषहीनस्यैवात्र शास्त्रेऽधिकार इति द्योतयति --
अनघेति।

Sbg 14.6 scanand - Revision history

imported>Vij: Added {content_identifier} content