https://iks.bhu.edu.in/index.php?action=history&feed=atom&title=Sbg_14.5_scanand 2026-04-22T03:33:39Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.44.3 https://iks.bhu.edu.in/index.php?title=Sbg_14.5_scanand&diff=17118&oldid=prev 2025-12-04T09:41:55Z

<p>Added {content_identifier} content</p> <p><b>New page</b></p><div>Sanskrit Commentary By Sri Anandgiri<br /> ।।14.5।।एवं क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगाज्जगदुत्पत्तिं दर्शयता ब्रह्मैवाविद्यया संसरतीत्युक्तमिदानीमध्यायादावुक्तमाकाङ्क्षाद्वयं पूर्वमनूद्यानन्तरश्लोकेनोत्तरमाह --<br /> के गुणा इति।<br /> सत्त्वादिषु,कथं गुणशब्दप्रवृत्तिरित्याशङ्क्य परतन्त्रत्वादित्याह --<br /> गुणा इति।<br /> रूपादिष्विव गुणशब्दः सत्त्वादिषु द्रव्याश्रितत्वं निमित्तीकृत्य किं न स्यादित्याशङ्क्य प्रकृत्यात्मकानां तेषां सर्वाश्रयत्वान्नैवमित्याह --<br /> न रूपादिवदिति।<br /> गुणानां प्रकृतेश्च पृथगुक्तेरन्यत्वे कुतस्तेषां प्रकृत्यात्मत्वमित्याशङ्क्याह --<br /> नच गुणेति।<br /> अत्यन्तभेदे गवाश्ववत्तद्भावासंभवादित्यर्थः। भेदाभेदे च तद्भावासंभवाद्विशेषात्कुतस्तेषु गुणपरिभाषेत्याशङ्क्याह --<br /> तस्मादिति।<br /> क्षेत्रज्ञं प्रति नित्यपारतन्त्र्ये हेतुमाह --<br /> अविद्येति।<br /> के गुणा इत्यस्योत्तरमुक्तं? कथं बध्नन्तीत्यस्योत्तरमाह --<br /> क्षेत्रज्ञमिति।<br /> तदेवोपपादयति --<br /> तमास्पदीकृत्येति।<br /> प्राकृतानां गुणानां प्रकृत्यात्मकत्वमाह --<br /> ते चेति।<br /> संभवत्यस्मादिति संभवः प्रकृतिः संभवो येषां ते तथेति। सांख्यीयां प्रकृतिं प्रधानाख्यां व्यावर्तयति --<br /> भगवदिति।<br /> इवकारानुबन्धेन नितरां बध्नन्ति स्वविकारवत्तयोपदर्शयन्तीति क्रियापदं व्याख्याय महाबाहुशब्दं व्याचष्टे --<br /> महान्ताविति।<br /> देहवन्तं देहमात्मानं मन्यमानं देहस्वामिनमित्यर्थः। कूटस्थस्य कथं बध्यमानत्वमित्याशङ्क्यकुर्यान्मेरावणुधियम् इतिन्यायेन मायामाहात्म्यमिदमित्याह --<br /> अव्ययमिति।<br /> स्वतो धर्मतो वा व्ययराहित्यमित्यपेक्षायामाह --<br /> अव्ययत्वं चेति।<br /> लिप्यते न स पापेनेत्यनेन विरुद्धमिदं निबध्नन्तीति वचनमिति शङ्कते --<br /> नन्विति।<br /> इवकारानुबन्धेन क्रियापदं व्याचक्षाणैरस्माभिरस्य चोद्यस्य परिहृतत्वान्नैवमित्याह --<br /> परिहृतमिति।</div>

imported>Vij