imported>Vij: Added {content_identifier} content

2025-12-04T09:40:37Z

Added {content_identifier} content

New page

Sanskrit Commentary By Sri Anandgiri
।।14.1।।क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगस्य सर्वोत्पत्तिनिमित्तत्वमज्ञातं ज्ञापयितुमध्यायान्तरमवतारयन्नध्याययोरुत्थाप्योत्थापकत्वरूपां संगतिमाह --
सर्वमिति।
विधान्तरेणाध्यायारम्भं सूचयति --
अथवेति।
तदेव वक्तुमुक्तमनुवदति --
ईश्वरेति।
प्रकृतिस्थत्वं पुरुषस्य प्रकृत्या सहैक्याध्यासस्तस्यैव गुणेषु शब्दादिविषयेषु सङ्गोऽभिनिवेशः। षड्विधामाकाङ्क्षां निक्षिप्य तदुत्तरत्वेनाध्यायारम्भे पूर्ववदेव पूर्वाध्यायसंबन्धसिद्धिरित्याह --
कस्मिन्निति।
पूर्वोक्तेनार्थेनास्याध्यायस्य समुच्चयार्थश्चकारः। परमित्यस्य भाविकालार्थत्वं व्यावर्तयितुं सङ्गतिमाह --
परमिति।
भूयःशब्दस्याधिकार्थत्वमिह नास्तीत्याह --
पुनरिति।
पुनःशब्दार्थमेव विवृणोति --
पूर्वेष्विति।
पुनरुक्तिस्तर्हीत्याशङ्क्य सूक्ष्मत्वेन दुर्बोधत्वात्पुनर्वचनमर्थवदित्याह --
तच्चेति।
विशेष्यं प्रश्नद्वारा निर्दिशति --
किं तदिति।
निर्धारणार्थां षष्ठीमादाय तस्य प्रकर्षं दर्शयति --
सर्वेषामिति।
परमुत्तममिति पुनरुक्तिमाशङ्क्य विषयफलभेदान्मैवमित्याह --
उत्तमेति।
ज्ञानं ज्ञेयमित्यादौ ज्ञानशब्देनामानित्वादीनामुक्तत्वात्तन्मध्ये च ज्ञानस्य साध्यत्वेनोत्तमत्वान्न तस्य वक्तव्यतेत्याशङ्क्याह --
ज्ञानानामिति।
नामानित्वादीनां ग्रहणमिति शेषः। इतिशब्दादूर्ध्वं पूर्ववदेव शेषो द्रष्टव्यः। यथोक्तज्ञानापेक्षया कुतस्तज्ज्ञानस्य प्रकर्षस्तत्राह --
तानीति।
स्तुतिफलमाह --
श्रोतृबुद्धीति।
ज्ञानं ज्ञात्वा ज्ञानस्य ज्ञेयत्वोपगमादनवस्थेत्याशङ्क्याह --
प्राप्येति।
मुनिशब्दस्य चतुर्थाश्रमविषयत्वे तन्मात्रादेव ज्ञानायोगात्कुतस्तेषां मुक्तिरित्याशङ्क्याह --
मननेति।
सिद्धेर्ज्ञानत्वं परामिति विशेषणाद्व्यावर्त्य मुक्तित्वमाह --
मोक्षाख्यामिति।
देहाख्यस्य बन्धनस्याध्यक्षत्वमाह --
अस्मादिति।

Sbg 14.1 scanand - Revision history

imported>Vij: Added {content_identifier} content