https://iks.bhu.edu.in/index.php?action=history&feed=atom&title=Sbg_13.22_scsh 2026-04-24T17:51:43Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.44.3 https://iks.bhu.edu.in/index.php?title=Sbg_13.22_scsh&diff=16609&oldid=prev 2025-12-04T08:25:17Z

<p>Added {content_identifier} content</p> <p><b>New page</b></p><div>Sanskrit Commentary By Sri Shankaracharya<br /> ।।13.22।। --<br /> पुरुषः<br /> भोक्ता<br /> प्रकृतिस्थः<br /> प्रकृतौ अविद्यालक्षणायां कार्यकरणरूपेण परिणतायां स्थितः प्रकृतिस्थः? प्रकृतिमात्मत्वेन गतः इत्येतत्?<br /> हि<br /> यस्मात्? तस्मात्<br /> भुङ्क्ते<br /> उपलभते इत्यर्थः।<br /> प्रकृतिजान्<br /> प्रकृतितः जातान् सुखदुःखमोहाकाराभिव्यक्तान्<br /> गुणान्<br /> सुखी? दुःखी? मूढः? पण्डितः अहम् इत्येवम्। सत्यामपि अविद्यायां सुखदुःखमोहेषु गुणेषु भुज्यमानेषु यः सङ्गः आत्मभावः संसारस्य सः प्रधानं कारणं जन्मनः? सः यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति (बृह0 उ<br /> 0<br /> 4।4।5) इत्यादिश्रुतेः। तदेतत् आह --<br /> कारणं<br /> हेतुः<br /> गुणसङ्गः<br /> गुणेषु सङ्गः<br /> अस्य<br /> पुरुषस्य भोक्तुः<br /> सदसद्योनिजन्मसु?<br /> सत्यश्च असत्यश्च योनयः सदसद्योनयः तासु सदसद्योनिषु जन्मानि सदसद्योनिजन्मानि? तेषु सदसद्योनिजन्मसु विषयभूतेषु कारणं गुणसङ्गः। अथवा? सदसद्योनिजन्मसु अस्य संसारस्य कारणं गुणसङ्गः इति संसारपदमध्याहार्यम्। सद्योनयः देवादियोनयः असद्योनयः पश्वादियोनयः। सामर्थ्यात् सदसद्योनयः मनुष्ययोनयोऽपि अविरुद्धाः द्रष्टव्याः।।एतत् उक्तं भवति -- प्रकृतिस्थत्वाख्या अविद्या? गुणेषु च सङ्गः कामः? संसारस्य कारणमिति। तच्च परिवर्जनाय उच्यते। अस्य च निवृत्तिकारणं ज्ञानवैराग्ये ससंन्यासे गीताशास्त्रे प्रसिद्धम्। तच्च ज्ञानं पुरस्तात् उपन्यस्तं क्षेत्रक्षेत्रज्ञविषयम् यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते इति। उक्तं च अन्यापोहेन अतद्धर्माध्यारोपेण च।।तस्यैव पुनः साक्षात् निर्देशः क्रियते --,</div>

imported>Vij