https://iks.bhu.edu.in/index.php?action=history&feed=atom&title=Sbg_13.20_scanand 2026-04-25T03:36:33Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.44.3 https://iks.bhu.edu.in/index.php?title=Sbg_13.20_scanand&diff=16558&oldid=prev 2025-12-04T08:24:51Z

<p>Added {content_identifier} content</p> <p><b>New page</b></p><div>Sanskrit Commentary By Sri Anandgiri<br /> ।।13.20।।विकाराणां गुणानां प्रकृतेश्च स्वरूपमाकाङ्क्षाद्वारा निर्णेतुमुत्तरश्लोकपूर्वार्धं पातयति --<br /> के<br /> पुनरिति।<br /> पुरुषस्यानादित्वकृतं बन्धहेतुत्वमाह --<br /> पुरुष इति।<br /> पूर्वार्धं व्याचष्टे --<br /> कार्यमित्यादिना।<br /> ज्ञानेन्द्रियपञ्चकं कर्मेन्द्रियपञ्चकं मनो बुद्धिरहंकारश्चेति त्रयोदश करणानि। तथापि भूतानां विषयाणां च ग्रहणात्कथं तेषां प्रकृतिकार्यतेत्याशङ्क्याह --<br /> देहेति।<br /> तथापि गुणानामिहाग्रहणान्न प्रकृतिकार्यत्वं तत्राह --<br /> गुणाश्चेति।<br /> उक्तरीत्या निष्पन्नमर्थमाह --<br /> एवमिति।<br /> पाठान्तरमनूद्य व्याख्यापूर्वकमर्थाभेदमाह --<br /> कार्येत्यादिना।<br /> व्याख्यान्तरमाह --<br /> अथवेति।<br /> एकादशेन्द्रियाणि पञ्च विषया इति षोडशसंख्याकविकारोऽत्र कार्यशब्दार्थः? महानहंकारो भूततन्मात्राणीति प्रकृतिविकृतयः सप्त कारणं? तेषामारम्भकत्वेन कर्तृत्वेन हेतुराश्रयो मूलप्रकृतिरित्यर्थः। उत्तरार्धस्य तात्पर्यमाह --<br /> पुरुषश्चेति।<br /> तस्य परमात्मत्वं व्यवच्छिनत्ति --<br /> जीव इति।<br /> तस्य प्राणधारणनिमित्तस्य तदर्थं चेतनत्वमाह --<br /> क्षेत्रज्ञ इति।<br /> तस्यानौपाधिकत्वं वारयति --<br /> भोक्तेति।<br /> तयोः,संसारकारणत्वमुपपादयितुं शङ्कते --<br /> कथमिति।<br /> अन्वयव्यतिरेकाभ्यां तयोस्तथात्वमित्याह --<br /> अत्रेति।<br /> तत्र व्यतिरेकं दर्शयति --<br /> कार्येति।<br /> नहि नित्यमुक्तस्यात्मनः स्वतः संसारोऽस्तीत्यर्थः। इदानीमन्वयमाह --<br /> यदेति।<br /> अन्वयादिफलमुपसंहरति --<br /> अत इति।<br /> आत्मनोऽविक्रियस्य संसरणं नोचितमित्याक्षिपति --<br /> कः पुनरिति।<br /> सुखदुःखान्यतरसाक्षात्कारो भोगः स चाविक्रियस्यैव द्रष्टुः संसारस्तथाविधभोक्तृत्वमस्य संसारित्वमित्युत्तरमाह --<br /> सुखेति।<br /> श्लोकव्याख्यासमाप्तावितिशब्दः।</div>

imported>Vij