View source for Sloka 81


== Sloka 81 ==



=== Sloka (श्लोक) ===

<pre>
विषमविषयमार्गैर्गच्छतोऽनच्छबुद्धेः
प्रतिपदमभियातो मृत्युरप्येष विद्धि ।
हितसुजनगुरुक्त्या गच्छतः स्वस्य युक्त्या
प्रभवति फलसिद्धिः सत्यमित्येव विद्धि ॥ ८१ ॥
</pre>

=== पदच्छेद / Padaccheda ===
विषम विषय मार्गैः गच्छतः अनच्छ बुद्धेः<br />
प्रतिपदम अभियातः मृत्युः अपि एषः विद्धि ।<br />
हित सुजन गुरु उक्त्या गच्छतः स्वस्य युक्त्या<br />
प्रभवति फलसिद्धिः सत्यम् इति एव विद्धि ॥

=== Transliteration (लिप्यांतरण) ===
viṣama-viṣaya-mārgair gacchato'naṣca-buddheḥ<br />
pratipadam abhiyāto mṛtyur apyeṣa viddhi ।<br />
hita-sujana-guruktyā gacchataḥ svasya yuktyā<br />
prabhavati phalasiddhiḥ satyam ityeva viddhi ॥ 81 ॥

=== Translation (अनुवाद) ===
Understand that death accompanies one who treads along difficult sensual paths with an unruly mind, whereas following the advice of beneficial wise teachers and one's discretion brings about successful fruition.

=== Word-by-Word Meaning (अन्वय के साथ शब्दार्थ) ===
{| class="wikitable"
|-
! Sanskrit (संस्कृत) !! English Meaning (अर्थ) !! Hindi Meaning (हिंदी अर्थ)
|-
| विषम (viṣama) || difficult || कठिन
|-
| विषय (viṣaya) || sensual objects || भोग विषय
|-
| मार्गैः (mārgaiḥ) || paths || मार्गों द्वारा
|-
| गच्छतः (gacchataḥ) || going || जाने वाले
|-
| अनच्छ (anaccha) || unruly || अविवेकी
|-
| बुद्धेः (buddheḥ) || intellect || बुद्धि के
|-
| प्रतिपदम् (pratipadam) || at every step || हर कदम पर
|-
| अभियातः (abhiyātaḥ) || approached || आता
|-
| मृत्युः (mṛtyuḥ) || death || मृत्यु
|-
| अपि (api) || even || भी
|-
| एषः (eṣaḥ) || this || यह
|-
| विद्धि (viddhi) || know || जानो
|-
| हित (hita) || beneficial || हितकारी
|-
| सुजन (sujana) || noble people || सज्जन
|-
| गुरु (guru) || teacher || गुरु
|-
| उक्त्या (uktyā) || with instruction || उपदेश से
|-
| गच्छतः (gacchataḥ) || going || जाने वाले
|-
| स्वस्य (svasya) || one's own || स्वयं की
|-
| युक्त्या (yuktyā) || by logic || युक्ति द्वारा
|-
| प्रभवति (prabhavati) || results || होता है
|-
| फलसिद्धिः (phalasiddhiḥ) || successful fruition || फलसिद्धि
|-
| सत्यम् (satyam) || truth || सत्य
|-
| इति (iti) || thus || इस प्रकार
|-
| एव (eva) || truly || वास्तव में
|}

=== कर्ता-क्रिया-विधान / S-V-O Tuples ===
{| class="wikitable"
|+ कर्ता-क्रिया-विधान / Subject-Verb-Object (S-V-O) Tuples
! कर्ता (Subject) !! क्रिया (Verb) !! विधान (Object) !! अंग्रेज़ी अनुवाद / English Translation !! हिंदी अनुवाद / Hindi Translation
|-
| अनच्छबुद्धेः (unruly-minded person) || अभियातः || मृत्युः || Death accompanies the unruly-minded person. || अविवेकी व्यक्ति के साथ मृत्यु आती है।
|-
| हितसुजनगुरुक्त्या गच्छतः (one following wise advice) || प्रभवति || फलसिद्धिः || Successful fruition occurs for one following wise advice. || हितकारी गुरु की सलाह पर चलने वाले को सफलता प्राप्त होती है।
|}

=== Important Concepts (महत्वपूर्ण अवधारणाएँ) ===
* [[viṣaya|viṣaya (विषय)]]
* [[mṛtyu|mṛtyu (मृत्यु)]]
* [[guru|guru (गुरु)]]
* [[phalasiddhi|phalasiddhi (फलसिद्धि)]]

=== Categories (वर्गीकरण) ===
* Wisdom
* Guidance
* Success
* Enlightenment

=== Commentary (टीका) ===
This sloka underscores the dual paths of life: pursuing sensory pleasures with an unwise mind leads to inevitable ruin, often symbolized by "mṛtyu" (death). On the contrary, the path of wisdom, guided by the teachings of a "guru" (teacher) and aligned with one's own "yukti" (reasoning or discretion), leads to "phalasiddhi" (successful outcomes). Such teachings remind practitioners of the importance of discerning, mindful living and the value of seeking counsel from the experienced and wise.

'''